Podcast: Hoe kunt u als industrieel bedrijf uw CO2-uitstoot verminderen?

In deze aflevering nemen we een kijkje in de wereld van de industrie. We gaan op zoek naar het antwoord op de vraag: Hoe kunt u als industrieel bedrijf uw CO2-uitstoot verminderen? We praten met Klimaatondernemers Nathali Donatz van Vandersanden (een duurzame baksteenfabrikant), Vivian van de Kamp van K3 (een bedrijf in duurzame grondstofwinning) én met tafelgast Rick Marsman (Markt Expert bij Vattenfall).

Luister of lees mee met de podcast: Hoe kunt u als industrieel bedrijf uw CO2-uitstoot verminderen?


-- Start leesversie podcast --

Vivian van de Kamp (K3):
“Vanaf het moment dat je moet gaan kijken naar je uitstoot, ga je ook anders naar je productieprocessen kijken en dan kom je in één keer achter enorme blinde vlekken die je gewoon niet ziet. Vanaf het moment dat je dat inzichtelijk maakt, ontstaan er een hele hoop quick wins.”

Presentatrice:
Je luistert naar Klimaatondernemers aan het woord. De podcast van Vattenfall waarin we ondernemers inspireren en met praktische handvatten helpen hun bedrijf of organisatie te verduurzamen. Want hoe weet je welke verduurzamingsmaatregelen bij jouw bedrijf passen? Aan welke investeringen moet je denken en hoe verdien je die terug? En hoe kom je erachter van welke subsidies je zoal gebruik kunt maken? Om jou goed op weg te helpen laten we in deze podcast Klimaatondernemers aan het woord. Ondernemers die het duurzaam ondernemen echt in de vingers hebben en verduurzaming niet als een bedreiging zien, maar juist als een kans.

In deze aflevering duiken we in de wereld van de industrie, een sector die toch dikwijls als de grote vervuiler wordt gezien en waarin een enorme CO2-reductie behaald moet worden. Volgens het Klimaatakkoord zal de industrie moeten zorgen voor zo'n 30 procent van de totaal benodigde extra CO2-reductie en dat al in 2030. Een behoorlijke uitdaging dus om dit doel waar te maken. Onze hoofdvraag in deze aflevering is dan ook: hoe kun je als industrieel bedrijf je CO2-uitstoot verminderen? Hoe pak je dat concreet aan?

We praten hierover met Klimaatondernemers:

  • Nathali Donatz van Vandersanden Group, een duurzame baksteenfabrikant,
  • Vivian van de Kamp van K3, een bedrijf in duurzame grondstofwinning
  • en met mijn tafelgast Rick Marsman, Markt Expert bij Vattenfall.

Klimaatondernemers in de industrie

We stellen hen concrete vragen, krijgen een kijkje in de keuken en willen hiermee zoveel mogelijk inspiratie bieden, zodat ook jij stappen kunt zetten om een Klimaatondernemer te worden.


Presentatrice:
Straks neem ik je mee naar één van de baksteenfabrieken van Vandersanden, maar eerst val ik bij mijn tafelgast Rick met de deur in huis, met misschien wel een wat ontmoedigende stelling: van de Nederlandse industrie wordt op het vlak van vergroening het uiterste gevraagd. De gevraagde doelen en deadlines zijn onmogelijk te behalen.

Rick Marsman (Vattenfall):
Het zal een zeer uitdagende doelstelling zijn voor de industrie om binnen tien jaar zoveel CO2 te reduceren. Zeker als je kijkt naar dat binnen de industrie, wil je verandering brengen, dan kost dat al vijf tot zeven jaar bij drastische maatregelen, dus dat vergt eigenlijk wel dat we nu beginnen. Industrie is over het algemeen geoptimaliseerd om alles zo smooth mogelijk te produceren. En nu zouden ze maatregelen moeten nemen die in één keer het productieproces misschien totaal verandert. Dus dat kost veel moeite, er zit een bepaalde inflexibiliteit in de industrie, maar ik denk dat de wil er zeker is. Zeker als je ook kijkt vanuit diverse takken in de industrie, dan zie je wel dat bedrijven daar echt al stappen aan het zetten zijn om in de toekomst die maatregelen dan ook daadwerkelijk uit te voeren.

Presentatrice:
Jij ziet en spreekt veel ondernemers in deze sector. Is er iets waar zij specifiek wakker van liggen? Iets wat vaak ter sprake komt?

Rick Marsman:
Ja, ik denk dat het belangrijkste is: door tal van methodes om te verduurzamen, dat kan met e-boilers zijn, waterstof, moet ik mijn zware transportvervoer met waterstof doen of met elektrisch vervoer? Ik denk dat de ondernemer het lastig vindt of bang is om de juiste keuze te maken. Er zijn zoveel opties om te verduurzamen. Maak ik wel de juiste keuze en neem ik niet de verkeerde afslag waardoor ik over vijf jaar misschien wel niet meer besta omdat ik de verkeerde keuze heb gemaakt.

Presentatrice:
De ontwikkelingen rondom de verduurzaming van de Nederlandse industrie volgen elkaar in hoog tempo op. Ontvang updates zodra er iets verandert op het gebied van regelingen, subsidies of nieuwe innovaties en meld je aan voor onze UpdateService

Binnen deze podcast zijn we dus op zoek naar het antwoord op de vraag: hoe kan ik als industrieel bedrijf mijn CO2-uitstoot verminderen? Nou, bij Vandersanden hebben ze daar wel een idee bij. Ik zocht ze op in één van hun fabrieken.

Presentatrice:
Het kan niet missen als je hier aan komt rijden dat je bij een steenfabriek uitkomt, alle stapels stenen en de bergen zand aan de zijkant. Wat produceren jullie op jaarbasis?

Nathali Donatz (Vandersanden):
Ja, inderdaad, je staat hier op één van onze tien productielocaties. Op jaarbasis produceren wij ruim 500 miljoen bakstenen.

Presentatrice:
(Lopend in de fabriek.) Kijk, hier gebeurt het, waar kijken we naar?

Nathali Donatz:
Deze oven is een state of the art oven, die eigenlijk drie oude ovens met een lengte van 140 meter vervangen door één oven van 240 meter. En die oven produceert net zoveel, maar met 25 procent minder CO2-uitstoot dan de oude ovens.

Presentatrice:
Een zuinige oven die minder energie verbruikt. Hiermee raken we één van de manieren om als industrieel bedrijf je CO2-uitstoot te verlagen: door letterlijk minder energie te gaan verbruiken. De andere twee manieren om CO2-reductie te bewerkstelligen is door zelf energie te gaan opwekken en door het energieverbruik dat dan nog overblijft uitsluitend af te nemen vanuit hernieuwbare bronnen. Daarover straks meer. Nu eerst meer inspiratie rondom de mogelijkheden om minder energie en ook minder grondstoffen te gaan gebruiken. We gaan weer even terug naar de baksteenfabriek.

Nathali Donatz:
Hoe kunnen we nu de CO2-uitstoot verminderen en producten maken die CO2 armer zijn, uiteindelijk CO2-neutraal en op de langere termijn CO2-negatief? Dan is enerzijds het productieproces natuurlijk belangrijk. Hoe kunnen we dat zo groen mogelijk maken? Maar tegelijkertijd gaat dat hand in hand met de verduurzaming en de duurzame kijk op je producten. Als we kijken naar onze stenen zijn wij de transitie aan het creëren van een baksteen naar een strip. En we noemen dat de baksteen die op dieet gaat. En wat houdt die afgeslankte baksteen in?

We zijn al ooit begonnen met de baksteen te verzagen tot strips. En dan krijg je twee strips uit de baksteen, ongeveer anderhalf officieel. Maar drie jaar geleden hebben we de investering gedaan in de fabriek, zodat we de strip ook al in de mal kunnen vormen. Dus hij hoeft niet verzaagd te worden, maar we produceren direct een strip. Dat is de eerste stap die we nu aan het maken zijn. We noemen dat de dematerialisering, omdat je uiteindelijk een gevel van een huis, van een woning, van een gebouw, de buitenkant of je die met een strip of met een steen voorziet, die ziet er hetzelfde uit. De besparing om van een 10 centimeter gevelsteen naar een strip te gaan van 1,8 centimeter, brengt de besparing met zich mee van 70 procent in grondstoffen, dus in materiaal en 50 procent in energie. En als we daar dan nadenken over de volgende stappen die we daar ook in aan het maken zijn, in nieuwe technieken om te produceren, en dat is in plaats van de ovens die we nu hebben, zouden we naar rollerovens gaan, dat is echt een hele nieuwe techniek die in de fijn keramiek vaak voorkomt, dan zou dat nog eens kunnen gaan naar 70 procent energiebesparing.

Presentatrice:
Dat scheelt ook veel transportkosten natuurlijk?

Nathali Dontaz:
Ja, in principe, uiteindelijk zit daar ook veel minder materiaal op die vrachtwagen voor datzelfde gebouw, wat dus ook aanzienlijke kosten en besparingen met zich meebrengt in transport.

Presentatrice:
Efficiënter omgaan met grondstoffen dus. Daar weten ze bij het grondstofwinningsbedrijf K3 ook alles van. Deze Klimaatondernemer heeft de ambitie om in 2030 de gehele bedrijfsvoering CO2-neutraal te laten draaien. Zij zijn dus ook actief bezig om bij hun processen steeds minder energie te gebruiken. Ik sprak Vivian van de Kamp telefonisch. Zij zet zich in voor de verduurzaming van de K3 organisatie.

Vivian van de Kamp:
Van oudsher werken we met zwaar materieel. Dat is in de oorsprong absoluut niet schoon. Dan moet je denken aan zware machines als kranen, shovels, zandzuigers. Eigenlijk was de allereerste stap om inzichtelijk te maken wat we precies uitstoten. Dat is informatie, dat ligt niet voor handen. Het is best een klus ook, om die informatie naar boven te krijgen. Dus daarvoor zijn we helemaal de organisatie ingedoken, teruggegaan naar de bron. Alle facturen verzameld, alle bonnetjes verzameld om van iedere unit zoals we dat noemen, dus van iedere verbruiker inzichtelijk te krijgen wat we nou precies waar uitstoten. Dat is onze CO2-boekhouding geworden, waarbij we ieder halfjaar met een business-verantwoordelijke en een financieel-verantwoordelijke aan tafel gaan om die cijfers te bespreken, om te zien waar ze tegenaan lopen als het gaat om verduurzaming. En tegelijkertijd ontstaan er in dat soort gesprekken ook vaak de oplossingen, komen de ideeën naar boven. Het lijkt een formaliteit, maar het is voor ons onwijs belangrijk omdat we elkaar zo ook trainen, wat duurzaamheid betekent, waar uitstoot vandaan komt en waar de kansen liggen.

Presentatrice:
Ja, welke oplossingen zijn er in de loop der jaren ontstaan?

Vivian van de Kamp:
Het was één van de grote no-brainers om onze zandwinningsactiviteiten te elektrificeren. Dan moet je denken aan hoofdzakelijk zwaar materieel zoals zandzuigers of classeringsinstallaties. Dat zorgt voor een tweetrapsraket omdat je a) zo van je diesel afgaat en daarmee b) een kleine sprong hoeft te maken van grijze stroom naar groene stroom. Daarnaast gaan we die groene stroom zelf opwekken door de aanleg van zonnepanelen. Het leuke hiervan is en het mooie hiervan is, is dat je tegelijkertijd in zo'n elektrificatie ook de hele flow opnieuw onder de loep neemt en we herijken deze ook. Reductie is dan vaak een positieve bijkomstigheid. Maar ja, zoals ik al eerder zei we werken van oudsher met zwaar materieel dat niet gemaakt is om op elektriciteit te werken. Dus dat is wel écht een hele grote klus waar we trots op zijn en wat aankomende jaren voortgezet wordt.

Presentatrice:
Wat zijn overwegingen ten aanzien van investeringen en het beoogde resultaat hiervan? Hoe besluit je welke oplossing je gaat toepassen?

Vivian van de Kamp:
Goede vraag, dat is lastig. De meeste informatie krijgen we uit de business, daar vinden we vaak de uitdaging en de oplossing. Maar toen we begonnen leek verduurzaming in deze geweldige, maar ook de traditionele sector, iets heel groens en ook iets voor geitenwollen sokken. En ook iets waar je absoluut geen geld mee verdient. Maar aan de andere kant is het ook een doodnormale taak om te kijken waar je business efficiënter kan zijn. En dan ga je kijken naar hoe kunnen mijn bedrijfsactiviteiten efficiënter verlopen,  maar tegelijkertijd ook, waar kan het schoner verlopen? Want reductie gaat vaak gepaard met reductie ook van kosten.

Als je je sec focust op een cash out, zoals bijvoorbeeld het elektrificeren van zo’n zandzuiger als voorbeeld, dan kost verduurzaming geld. Want het elektrificatieproces ten opzichte van aanschafwaarde is hoog, dat is écht veel geld. Maar als je het totaalplaatje bekijkt dan is het vaak een besparing en dan kun je zelfs voor een investering of voor een standalone businesscase zorgen.

Presentatrice:
Zowel Vandersanden als K3 zetten dus duidelijke stappen in het verminderen van hun CO2-uitstoot. Bij Vandersanden denken ze zelfs straks een CO2-negatieve steen te kunnen produceren. Nathali legde het me uit.

Nathali Donatz:
Wat houdt dat in? Dat is een gevelsteen die uit gerecycleerd materiaal of grondstof geproduceerd wordt. En dan ga je dus afval gebruiken om een steen te maken en dan uiteindelijk die steen ga je niet bakken, maar die ga je eigenlijk met CO2, laten drogen. En die CO2 halen we weer vanuit bedrijven waar CO2 vrij komt, waardoor wij die CO2 gebruiken om onze steen hard te laten worden tot een carbo steen.

Wij zijn daarin de samenwerking aangegaan met een aantal verschillende partners en we zijn echt het pad aan het bewandelen. Ook al met de eerste testen, om samen met die partners tot die CO2-negatieve gevelsteen te komen.

Presentatrice:
Binnen de sector wordt er ook naarstig gezocht naar manieren om gas binnen het productieproces te vervangen. Welke alternatieven zijn er op dit moment het duidelijkst in ontwikkeling? Ik vraag het mijn tafelgast Rick.

Rick Marsman:
Wat je allereerst voor de laagwaardige warmte kunt doen is bijvoorbeeld ook kijken naar geothermie, ligt wel aan de locatie van jouw bedrijf of het een haalbare kaart is, maar dan zou je dus voor 80 graden temperatuur warmte uit de grond kunnen halen en daarmee je productieproces verwarmen.

Voor de rest hoor je steeds meer verhalen over waterstof, bijvoorbeeld in Zweden, er wordt er nu een staalfabriek neergezet om zonder het gebruik van kolen staal te produceren.

Presentatrice:
Dat doet Vattenfall toch?

Rick Marsman:
Ja. Voor de rest zijn e-boilers steeds meer in opkomst en er zijn er nog niet zoveel in Nederland, maar je hoort wel steeds meer bedrijven die kijken naar de businesscase. Ook omdat daar subsidie op komt, wordt het ook haalbaarder. En daarnaast zie je ook bijvoorbeeld dat de elektriciteitsmarkt, die verandert ook snel door de duurzame opwek die je krijgt, dus dan kan het zomaar zijn dat er momenten zijn dat het juist, bijvoorbeeld als de elektriciteitsprijs negatief is, bijvoorbeeld als er heel veel wind of heel veel zonne-energie wordt opgewekt, dan kun je een e-boiler aanzetten. En tegen een negatief verbruik, wat betekent eigenlijk, je neemt stroom af en je krijgt geld toe. Dus dan wordt een e-boiler aanzetten in één keer goedkoper dan de authentieke gasboiler.

Presentatrice:
Naast het verminderen van je energieverbruik kun je ook je CO2-uitstoot verlagen door zelf energie te gaan opwekken. Daar hebben ze bij K3 al de nodige ervaring mee.

Vivian van de Kamp:
In 2017 hebben we het eerste zonnepanelenpark geopend wat de energiebron is voor een zandzuiger, die hemelsbreed honderd meter weg ligt. En die hebben we geopend omdat we zelfvoorzienend willen zijn, onze eigen groene stroom willen opwekken en deze zandzuigers CO2-neutraal kunnen laten draaien. Daar hebben we de SDE+ subsidie voor gebruikt. Enerzijds levert dit natuurlijk groene stroom op, lokaal en van een eigen energiebron. Anderzijds levert het ook, noem het sociaal of natuurlijk kapitaal op. We hebben een buurman die is een schapenboer, die heeft zijn schapen daar lopen, daar komen scholen op af die daarvan willen leren. De gemeente heeft een deel van hun duurzaam energiebeleid gebaseerd op dit zonnepanelenpark. Dus daar komt veel meer op af, wat ontzettend leuk is.

Presentatrice:
En ook de daken van de fabrieken van Vandersanden zijn inmiddels vol gelegd met zonnepanelen.

Nathali Donatz:
In principe, de zonnepanelen die voorzien voor 25 procent in onze energiebehoefte die wij, of het energieverbruik dat wij hebben in de verschillende fabrieken, dus dat is natuurlijk een mooie aandeel. Natuurlijk kijken we naar andere bronnen van energie en alternatieve bronnen van energie. Een volgende stap die we gemaakt hebben is de windmolen. We hebben inmiddels een vergunning voor een windmolen in onze productielocatie Lanklaar in België. Die vergunning hebben we eind 2019 verkregen, inclusief de certificaten die daarbij horen. En wij streven er nu naar om uiterlijk eind 2022 de windmolen operationeel te hebben en aangesloten op het net. De overweging voor een windmolen komt uit het feit van onze lange termijn ambitie die wij hebben op het gebied van duurzaamheid. Waarbij je dus kijkt van: hoe kun je aan de ene kant je product verduurzamen en dus armer maken in zijn CO2-uitstoot, uiteindelijk neutraler en op de langere termijn zelfs naar een CO2 negatieve steen gaan? Dan moet je dus ook kijken naar de vergoedingen voor je processen en van je productieproces. En dan moet je dus kijken: we zijn een energieverbruiker en hoe kun je dat verbruik middels alternatieve bronnen tot stand laten komen? Zonnepanelen zijn daar een eerste stap in geweest en de volgende stap is windmolens. Maar ook projecten op dit moment rondom waterstof worden onder de loep genomen.

Presentatrice:
Onderzocht?

Nathali Donatz:
Ja we hebben daar samenwerkingen mee met de universiteiten, dus echt, we zitten daar ook daadwerkelijk in projecten, waarbij we kijken hoe waterstof mogelijk een alternatieve bron kan zijn.

Presentatrice:
Ook bij K3 houden ze de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Zijn er nog andere middelen, oplossingen waar jullie naar kijken?

Vivian van de Kamp:
Ja zeker, we volgen waterstof op de voet. Batterijen zijn ontzettend belangrijk. We werken veel in de buitengebieden. Waar we tegen aanlopen is dat het net vaak vol is, dat er geen capaciteit op het net is. En als je in een buitengebied zit is dat lastig, omdat er vaak een netbeheerder moet zijn die je kan aansluiten op het elektriciteitsnetwerk. Batterijen zouden daar een enorme oplossing voor zijn, zodat je eigen groene stroom kunt gebruiken op locatie. Mobieler en flexibeler bent. Er is nog wel wat innovatie voor nodig, maar daar kijken we ook naar.

Presentatrice:
Vandersanden en K3 kijken ze dus al weer een stap verder. Maar nog heel even terug naar het plaatsen van zonnepanelen. Wat komt daar bij kijken? Met welke praktische zaken moet je daarbij zoal rekening houden?

Rick Marsman:
Als je zonnepanelen wilt plaatsen, kun je, vanaf het najaar heet het dan, van de SDE++ regeling gebruik maken. Dit was de SDE+ regeling. Vroeger, nou ja tot aan het voorjaar van dit jaar, kon je daarvan alleen gebruikmaken als je duurzame opwek van energie wilde en daar subsidie voor nodig had, dus zonnepanelen, windmolens, maar ook bijvoorbeeld geothermie. Maar met de SDE++ regeling wordt er ook gekeken naar de vraagkant. Dus we hadden het voorbeeld al over e-boilers. De SDE++ regeling biedt ook de mogelijkheid om een subsidie aan te vragen voor een e-boilers of andere maatregelen waarbij de CO2-uitstoot eigenlijk gaat verminderen.

Presentatrice:
Zijn er nog praktische zaken waar je dan rekening mee moet houden als je zonnepanelen wilt gaan plaatsen?

Rick Marsman:
Jazeker. Afhankelijk van of het op land of op het dak moet. Kijk je naar het land, dan heb je allereerst ook gewoon een omgevingsvergunning nodig van de gemeente om het te mogen plaatsen. Dus dat is allereerst waar je naar moet kijken. Voor de rest bij een dak is het altijd belangrijk, is de dakconstructie sterk genoeg? Bij nieuwe panden gaat het vaak wel, maar bij oudere panden is er nooit rekening mee gehouden dat de belasting, naast sneeuw, ook zonnepanelen zouden moeten kunnen hebben. Ook: is het dak nog wel goed genoeg? Als jij binnen vijf jaar onderhoud moet plegen, dan raden we aan om eerst het onderhoud te doen voordat je de panelen legt. Anders kun je ze er weer afhalen. Gewoon heel praktisch. En voor de rest is het ook wel belangrijk om te kijken naar het moment van plaatsen, want vanuit veiligheid moeten allemaal maatregelen genomen worden eventueel en dat kan van invloed zijn op een x aantal weken van je productieproces.

Presentatrice:
De laatste manier om als industrieel bedrijf de CO2-uitstoot te verminderen, het verbruik dat overblijft verduurzamen. Dat wil zeggen de resterende energiebehoefte zo duurzaam mogelijk afnemen. Rick, hoe pak je dat aan?

Rick Marsman:
Als je kijkt nu naar de meeste bedrijven, stap 1 om je energie te verduurzamen is eigenlijk kijken naar het vergroenen van mijn elektriciteitsvraag. Dat kan in Nederland heel simpel. Dat is, zeg maar het vergroenen met GVO’s (garanties van oorsprong). Zo’n garantie van oorsprong, geeft eigenlijk aan dat de elektriciteit die ik in jaar x hebt verbruikt, is ook in jaar x duurzaam opgewekt. Je ziet in Nederland dat over het algemeen nu twee opties worden gekozen, dus of Nederlandse wind, dus dan betekent dat het in Nederland is opgewekt of Europese wind, dus dan is het in Europa duurzaam opgewekt, ergens met een windpark. Dus dat is eigenlijk stap 1. Kijk je bijvoorbeeld ook naar je warmtevraag, dan zijn er verschillende gebieden in Nederland waar warmtenetwerken liggen. Bijvoorbeeld Amsterdam, Nijmegen, Rotterdam. Nou ja, dat kan altijd een optie zijn om te kijken van goh, zit ik in de buurt van een warmtenet? Is de warmte die daaruit komt voor mij geschikt en kan ik dus overstappen op het warmtenet?

Presentatrice:
En dan is er nog de mogelijkheid om duurzame energie af te nemen via een CPPA. Kun je daar iets over toelichten?

Rick Marsman:
Corporate Power Purchase Agreement, zoals het eigenlijk in het Engels heet. Dat betekent eigenlijk dat je met een windpark afspreekt dat jij voor een periode van tien tot vijftien jaar bijvoorbeeld, de elektriciteit die daar wordt opgewekt, plus garantie van oorsprong, afneemt tegen een bepaalde prijs. En voorbeeld als je kijkt met de bouw in Nederland nu van steeds meer subsidieloze windparken is het dus voor een instelling die die parken gaat bouwen, is het wel fijn om te weten van: voor welke prijs ga ik mijn elektriciteit verkopen? Door een CPPA aan te gaan kun je eigenlijk de partij die die windparken bouwt een duwtje in de rug geven met het realiseren van windparken. En wordt zo'n windpark een haalbaardere kaart dan zonder zo'n CPPA. Dus geef je daarmee een klein duwtje in de rug van de verduurzaming van de Nederlandse elektriciteitsopwek.

Presentatrice:
Tot slot vroeg ik de Klimaatondernemers en Rick naar hun laatste adviezen aan andere ondernemers.

Vivian van de Kamp:
Ik denk dat de grootste winst echt start met het inzichtelijk maken van wat je uitstoot. Veel bedrijven in onze sector, die zijn er al erg lang, en dan heb je ook snel de indruk dat je je bedrijf goed kent. En dat is heel logisch. Alleen vanaf het moment dat je moet gaan kijken naar je uitstoot, ga je ook anders naar je productieproces kijken. En dan kom je achter enorme blinde vlekken die je gewoon niet ziet omdat je niet kijkt naar hoe je materialen door je bedrijfsproces heen gaan bijvoorbeeld. Maar je gaat kijken hoe gaat CO2 door het bedrijfsproces. Vanaf het moment dat je dat inzichtelijk maakt ontstaan er een hele hoop quick wins die natuurlijk voor iedere ondernemer anders zijn, maar wel meteen bloot komen te liggen.

Zonnepanelen Vandersanden

Rick Marsman:
Je kunt altijd kijken naar zonnepanelen. Je kunt ook sowieso je elektriciteitsvraag verduurzamen, dus groene elektriciteit inkopen. Je kunt ook CO2-compensatie voor gas bijkopen. Daarnaast zou je ook bijvoorbeeld kunnen kijken als industrieterrein, de warmte die overblijft van bedrijf X, kan ik die niet gebruiken in mijn productieproces? En dat zie je ook wel op verschillende gebieden in Nederland. Dus dat er kleine warmtenetten worden aangelegd of dat wordt gekeken naar dat soort mogelijkheden, dat een afvalverbrander de warmte gaat leveren aan een bedrijf dat een paar honderd meter verderop zit.

Nathali Dontaz:
Ik denk de eerste tip die ik heb is, maak van duurzaamheid geen buzzword. Maar duurzaamheid moet intrinsiek in je geloof zitten en op het moment dat je daarvan overtuigd bent, zet dan voor jezelf een bepaalde stip op de horizon waar je naartoe wilt. En maak daarin dan stapjes. Denk niet te groot. Ik denk wel dat je over de wat langere termijn heen moet denken, maar je hoeft niet rigoureus te zijn. Je kunt daar ook kleine stappen in maken en je moet je wel realiseren dat de wereld over dertig jaar er totaal anders uitziet. Dus als we nu niet met elkaar veranderen, dan moet je je afvragen of je bedrijf over dertig jaar of het dan nog bestaat. Je zult jezelf moeten blijven uitvinden en daarin zijn duurzaamheid en innovatie twee belangrijke aspecten waar je over na moet denken. Innovatie is niet innovatie van; we moeten state-of-the-art hebben, maar innovatie betekent nadenken: wat betekent mijn product of hoe zal mijn product eruit moeten zien, met de veranderingen, met de trends en de wereld waar we op dit moment in zitten?

Presentatrice:
Dit was: ‘Klimaatondernemers aan het woord’. Wil jij ook Klimaatondernemer worden en bijdragen aan onze missie om binnen één generatie fossielvrij te leven? Ga dan voor meer informatie en advies naar vattenfall.nl/klimaat-ondernemers en laat je inspireren om ook stappen te zetten.

En meld je dan ook gelijk aan voor onze UpdateService om op de hoogte te blijven van alle ontwikkelingen rondom nieuwe innovaties, nieuwe regelingen en beschikbare subsidies.

-- Einde podcast --