MarktRapport - week 45

De ontwikkelingen van deze week

Positieve berichten over voortgang in de diplomatieke gesprekken over het Midden-Oosten en de weersverwachtingen, die uitgingen van minder koud weer, zorgden voor enige ontspanning op de gasmarkt. De onzekerheid over voldoende gasaanvoer en de relatief lage Europese gasvoorraden blijven echter belangrijke risicofactoren voor de gasmarkt.

Situatie Midden-Oosten blijft zorgen voor grote prijsschommelingen 

De ontwikkelingen in het Midden-Oosten blijven een belangrijke factor voor de Europese gasprijzen. Maandag daalde de gasprijs fors door berichten over mogelijke voortgang in de diplomatieke gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran. 

Dinsdag 3 november zorgden nieuwe Amerikaanse aanvallen op Iran aanvankelijk voor een prijsstijging, maar later op de dag daalde de gasprijs echter ook weer. Mogelijk was dit het gevolg van berichten over concessies die gedaan zouden zijn in de onderhandelingen tussen de VS en Iran, maar die berichten werden niet door alle betrokken partijen bevestigd. Van een diplomatieke doorbraak is dan ook nog geen sprake. De snelle prijsbewegingen laten echter wel zien hoe sterk de gasmarkt momenteel reageert op berichten over het conflict en de mogelijke heropening van de Straat van Hormuz.

Los van de situatie in het Midden-Oosten speelden ook de weersverwachtingen ook nog een rol bij de recente daling van de gasprijzen. De verwachtingen van het weer voor volgende week werden namelijk bijgesteld. In grote delen van Europa wordt volgende week minder koud weer verwacht dan eerder werd voorspeld. Hierdoor zal de vraag naar gas voor verwarming naar verwachting lager uitvallen. 

Europese gasvoorraden nemen alweer af 

De Europese gasopslagen waren op 1 november voor ongeveer 74,6% gevuld, circa 8% lager dan op hetzelfde moment een jaar geleden. Daarmee ligt de vulgraad voor deze tijd van het jaar op het laagste niveau sinds 2011. Inmiddels wordt er op Europees niveau alweer netto gas uit de opslagen gehaald. Afgelopen week bedroeg de netto-onttrekking ongeveer 390 miljoen m³, terwijl een week eerder nog 331 miljoen m³ werd toegevoegd.  

De relatief lage voorraden maken Europa kwetsbaarder voor een koude winter. Het International Energy Agency (IEA) waarschuwt dat de Europese gasvoorraden eind maart 2027 zelfs onder de 10% kunnen uitkomen, wanneer de winter kouder dan gemiddeld verloopt én de LNG-aanvoer via de Straat van Hormuz verstoord blijft. In dat geval zal Europa ook in de zomer van 2027 een grote hoeveelheid gas moeten inkopen om de opslagen opnieuw te vullen, waardoor de krapte op de gasmarkt mogelijk langer kan aanhouden. 

LNG-aanvoer stijgt, maar onzekerheid blijft 

 De Europese LNG-import nam in oktober met ongeveer 17% toe ten opzichte van de maand september. Door de hoge Europese gasprijzen worden momenteel relatief veel LNG-ladingen vanuit onder andere de Verenigde Staten naar Europa verscheept en niet naar bijvoorbeeld Azië. Toch blijft de aanvoer wisselvallig. Na een stijging afgelopen week wordt voor deze week alweer een daling van ongeveer 18% verwacht. Een verdere toename van de LNG-import hangt mede af van de prijsverhouding tussen Europa en Azië. 

 De situatie rond de Straat van Hormuz blijft ondertussen een belangrijke factor voor de LNG-aanvoer. Op 2 november bereikte het aantal passages van LNG-schepen het hoogste niveau sinds het begin van de oorlog. Hoewel dit een voorzichtig positief signaal is, betekent het nog geen volledig herstel van de LNG-aanvoer uit deze regio. 

Spotmarkt elektriciteit 

De Nederlandse elektriciteitsprijzen blijven op een hoog niveau. In de eerste vier dagen van november bedroeg de gemiddelde EPEX-spotprijs 247,78 €/MWh, tegenover een gemiddelde van 171,80 €/MWh in oktober. Daarmee liggen de elektriciteitsprijzen begin november ongeveer 44% hoger dan het gemiddelde van de voorgaande maand. Ook oktober was al een maand dat gekenmerkt werd door een hoog prijsniveau: de gemiddelde spotprijs lag toen ruim twee keer zo hoog als een jaar eerder in oktober (2025). 

De hoge elektriciteitsprijzen hangen vooral samen met de beperkte productie van elektriciteit uit winden de hoge gasprijzen. Hierdoor zijn vaker duurdere, veelal gasgestookte elektriciteitscentrales nodig om aan de vraag te voldoen. Daarnaast kwam de prijs van Europese CO₂-emissierechten deze week voor het eerst sinds januari weer boven de €90 per ton uit.

Hogere CO₂-prijzen verhogen de productiekosten van fossiele elektriciteitscentrales en dragen daarmee ook bij aan hogere elektriciteitsprijzen. In de eerste dagen van november waren er relatief weinig extreme prijsbewegingen, maar was er gedurende grote delen van de dag sprake van een hoog prijsniveau. Nu zonne-energie door de kortere dagen en lagere stand van de zon minder bijdraagt aan de elektriciteitsproductie, speelt windenergie een extra belangrijke rol. Meer elektriciteitsproductie uit wind kan de inzet van dure gascentrales beperken en daarmee een prijsdrukkend effect hebben op de elektriciteitsmarkt. 

Ontwikkeling energieprijzen in beeld

In de grafieken en jaarblokken ziet u de gevolgen van deze ontwikkelingen op de energiemarkt terug in de energieprijzen.