MarktRapport - week 44

De ontwikkelingen van deze week

De aanhoudende onzekerheid over de gasaanvoer uit het Midden-Oosten, de relatief lage Europese gasvoorraden en de verwachtingen van kouder weer en minder wind houden de markt gespannen.

Europa gaat met lage gasvoorraden richting de winter

De Europese gasvoorraden waren op zondag 25 oktober voor ongeveer 74,9% gevuld. Daarmee ligt de vulgraad bijna acht procentpunt lager dan op dezelfde datum vorig jaar en is deze uitzonderlijk laag voor deze tijd van het jaar. Volgens de meest recente cijfers zijn de Nederlandse gasopslagen inmiddels voor ongeveer 65,5% gevuld.

Hoewel er op Europees niveau nog gas wordt geïnjecteerd, wordt in verschillende landen inmiddels ook al gas uit de opslagen gehaald. Een interessante kanttekening hierbij is dat de Europese gasvraag sinds de energiecrisis van 2022 met ongeveer twintig procent is afgenomen. Door dit lagere verbruik kan Europa met dezelfde hoeveelheid opgeslagen gas langer vooruit dan vóór de energiecrisis. Hoe we uitkomen met de huidige voorraden, blijft echter sterk afhankelijk van het winterweer.

Ook CO₂-prijzen stijgen door kouder weer en hoge gasprijzen

Voor de komende dagen worden in Noordwest-Europa temperaturen verwacht die enkele graden onder het seizoensgemiddelde liggen. Hierdoor kan de vraag naar gas voor verwarming verder toenemen. Daarnaast wordt na een weekend met veel wind medio volgende week minder wind verwacht, waardoor gas- en kolencentrales mogelijk vaker nodig zijn om voldoende elektriciteit op te wekken.

Ook op de CO₂-markt was deze week een opvallende prijsontwikkeling zichtbaar. De prijs van Europese CO₂-emissierechten bereikte gisteren (dinsdag 27 oktober) gedurende de handelsdag een niveau van 88,93 €/ton, het hoogste niveau sinds januari van dit jaar. De hoge gasprijzen spelen hierbij een rol, doordat elektriciteitsproductie met kolencentrales hierdoor aantrekkelijker wordt ten opzichte van gascentrales. Omdat kolencentrales meer CO₂ uitstoten, zorgt een grotere inzet van deze centrales ook voor meer vraag naar emissierechten.

LNG-aanvoer neemt toe, maar onzekerheid blijft groot

De Europese LNG-aanvoer neemt in oktober verder toe. Het gemiddelde dagelijkse importvolume ligt deze maand tot dusver ongeveer twaalf procent hoger dan in september. Ondanks deze stijging is de LNG-aanvoer nog ongeveer dertien procent lager dan in dezelfde periode vorig jaar. Bij een koude winter zal de behoefte aan extra LNG verder toenemen, terwijl Europa met Aziatische afnemers blijft concurreren om beschikbare ladingen. Door de aanhoudende verstoringen van LNG-leveringen uit het Midden-Oosten is Europa sterker afhankelijk geworden van andere leveranciers, met name de Verenigde Staten. Amerikaans LNG is inmiddels goed voor ongeveer dertig procent van de totale gasvoorziening van de EU.  

Spotmarkt elektriciteit

De Nederlandse elektriciteitsprijzen lieten de afgelopen dagen grote verschillen zien. Gedurende het afgelopen weekend (24 en 25 oktober) lagen de spotprijzen relatief laag, dit was vooral het gevolg van de harde wind. Hierdoor werd veel elektriciteit uit hernieuwbare bronnen opgewekt, terwijl de elektriciteitsvraag in het weekend relatief laag was. Op zondag 25 oktober waren de elektriciteitsprijzen tussen 08:30 en 15:00 uur hierdoor zelfs negatief.

Vandaag zien we juist een heel ander beeld. De hoogste kwartierprijs op de spotmarkt bedraagt 354,85 €/MWh en wordt rond 19:00 uur bereikt. Dit heeft vooral te maken met de verwachte afname van de wind gedurende de dag, in combinatie met de hogere elektriciteitsvraag tijdens de avondpiek. Hierdoor zijn vaker duurdere, veelal gasgestookte elektriciteitscentrales nodig om aan de vraag te voldoen. Deze grote prijsverschillen laten zien hoe sterk de elektriciteitsprijzen afhankelijk zijn van het weer en, vooral bij weinig duurzame opwek, van de gasprijzen.

Ontwikkeling energieprijzen in beeld

In de grafieken en jaarblokken ziet u de gevolgen van deze ontwikkelingen op de energiemarkt terug in de energieprijzen.