1. Home
  2. Producten
  3. Stadsverwarming
  4. Biowarmte-installatie Diemen

Biomassa: een mogelijke tussenstap naar CO2-vrije stadsverwarming

In 2040 willen we stadsverwarming in Amsterdam-Oost, Diemen en Almere helemaal CO2-vrij hebben gemaakt. Dan gebruiken we dus geen aardgas meer. Om dat mogelijk te maken, kijken we naar een brede mix van duurzame warmtebronnen, waaronder een biowarmte-installatie in Diemen.

Het besluit of de biowarmte-installatie in Diemen er komt of niet, moet nog genomen worden. Wij willen niet iets bouwen wat niemand wil en onderzoeken alternatieven, maar hebben daar tijd voor nodig. We nemen op z’n vroegst in het voorjaar van 2022 een besluit.

Wij kijken naar het nieuwe kabinet voor helderheid over de gewenste technieken voor de warmtetransitie. Daarbij blijven we in gesprek met de landelijke politiek, de lokale politiek en met onze klanten, over de warmtevoorziening vanuit onze Diemen-locatie. We blijven gemotiveerd om onze bijdrage te leveren aan het Klimaatakkoord en het behalen van de gestelde doelen.

In het kort

Het gebruik van biomassa roept vragen op. Wij begrijpen de zorgen en lichten graag toe hoe en waarom we biomassa willen inzetten. 

  • De beoogde biowarmte-installatie zal worden gebruikt voor het maken van stadswarmte.
  • Ondertussen werken we aan alternatieven en zetten wij vol in op de versnelling en de ontwikkeling van andere duurzame warmtebronnen, zoals de 150MW E-boiler, maar ook geothermie, aquathermie en het gebruik van restwarmte uit datacentra.
  • De biowarmte-installatie is tijdelijk. Door de ontwikkeling van steeds meer andere duurzame warmtebronnen, zorgt Vattenfall ervoor dat de centrale later minder vaak en uiteindelijk helemaal niet meer nodig is.
  • Het gebruik van biomassa voor energie moet significante klimaatvoordelen opleveren. Daarom worden voor onze centrale geen bossen gekapt puur voor de energie. Wij gebruiken laagwaardige bijproducten die vrijkomen bij de productie van houten producten, zoals meubels en houten huizen. Daarbij gebruiken wij alleen biomassa uit bossen waarin er meer hout bijgroeit dan er geoogst wordt en de biodiversiteit in stand blijft.
  • Vattenfall snapt de zorgen rondom de luchtkwaliteit. Daarom zorgen wij voor rookgasfilters, waarmee we de impact van de centrale op lokale fijnstofconcentraties verwaarloosbaar klein maken. De gemiddelde fijnstofconcentratie in de bebouwde omgeving nabij de centrale, is nu 18 microgram fijnstof per kubieke meter lucht. Daar komt maximaal 0,004 microgram bij door de centrale.
  • Naast alle informatie die wij hieronder geven, verwijzen wij ook graag naar de website biomassafeiten.nl voor meer informatie over biomassa.

Onze kijk op biomassa en het maatschappelijk debat

Er is harde kritiek vanuit de media geuit en veel discussie in de politiek en bij maatschappelijke organisaties over de mogelijke komst van de biowarmte-installatie. Het besluit of de biowarmte-installatie in Diemen er komt of niet, moet nog genomen worden. Wij willen niet iets bouwen wat niemand wil en onderzoeken alternatieven, maar hebben daar tijd voor nodig. We nemen op z’n vroegst in het voorjaar van 2022 een besluit. Wij kijken naar het nieuwe kabinet voor helderheid over de gewenste technieken voor de warmtetransitie en blijven in gesprek met zowel landelijke en lokale politiek als met onze klanten over de warmtevoorziening vanuit onze Diemen-locatie. We blijven gemotiveerd om onze bijdrage te leveren aan het Klimaatakkoord en het behalen van de gestelde doelen.

Waarom overweegt Vattenfall een biowarmte-installatie te bouwen?

Vattenfall wil het mogelijk maken om binnen één generatie fossielvrij te leven. Om deze missie uit te voeren, investeren wij grootschalig in verschillende vormen van duurzame energie. Zo bouwen wij op de Noordzee de eerste subsidieloze windparken ter wereld, wat ons tevens tot de grootste ontwikkelaar van windenergie in Nederland maakt. Daarnaast ontwikkelen wij grote zonneprojecten, investeren wij in elektrische mobiliteit en in de ontwikkeling van waterstof.

Naast onze investeringen in de elektriciteitssector zetten we ook stappen om de warmtesector fossielvrij te maken. De gemeenten waar wij warmte leveren, vragen hierom. Zij kijken naar ons om hen te helpen hun duurzaamheidsdoelstellingen te halen. Hiertoe ontwikkelen wij een brede mix aan warmtebronnen voor de gebouwde omgeving. Waaronder biomassa, datacenter-restwarmte en aquathermie.

Wanneer komt de biowarmte-installatie er?

We moeten nog beslissen of de centrale er wel of niet komt. We verwachten het definitieve besluit daartoe niet eerder dan voorjaar 2022 te kunnen nemen.

In de media klinkt veel weerstand. Wat is jullie reactie daarop?

Hoewel wij in de zomer van 2020 al aangegeven hebben meer tijd nodig te hebben om te beslissen of de centrale er wel of niet komt, lijken tegenstanders van de plannen daar niet op te willen wachten. Het zou deze tegenstanders sieren om constructief mee te denken over alternatieven voor biomassa, in plaats van de discussie over de warmtetransitie en ons als bedrijf te gijzelen.

Geef ons dus de tijd, denk mee met ons en álle betrokkenen, en richt je pijlen intussen daar waar ze horen: de politiek die klimaatdoelstellingen heeft gesteld en een klimaatakkoord heeft gesloten waar biomassa een belangrijk onderdeel van is.

De energietransitie is een ongekend grote opgave. Bij die opgave hoort ook de verantwoordelijkheid om moeilijke afwegingen te maken. Die afwegingen maken wij nooit alleen, we doen dit in constructief overleg met betrokken partijen. Want alleen met zorgvuldige besluitvorming en samenwerking kunnen we het mogelijk maken fossielvrij te leven binnen één generatie.

Waarom hebben jullie aangegeven opnieuw in gesprek te willen?

We zien dat partijen die het Klimaatakkoord ondertekend hebben - en ons dus oproepen tot het vinden van een kortetermijnalternatief voor warmte uit aardgas - zich nu openlijk tegen biomassa uitspreken. Hetzelfde zien we gebeuren met gemeenten die een convenant met ons hebben afgesloten over een verstandige route naar een biowarmte-installatie in Diemen én de afbouw ervan.

Wij willen voldoen aan de vraag van de landelijke en gemeentelijke overheid om onze warmtenetten te verduurzamen. Andere ondertekenaars van het Klimaatakkoord trekken nu een ander plan, waarvan wij de klappen opvangen. Wij willen niets bouwen wat niemand wil, maar we hebben met alle ondertekenaars van het Klimaatakkoord afspraken gemaakt over het verduurzamen van warmtenetten.

Heeft Vattenfall geen alternatief voor biomassa?

Naast de biowarmte-installatie hebben we vandaag al verschillende andere duurzame bronnen in ontwikkeling. Zo ontwikkelen we een elektrische boiler van 150 MW, doen we pilots met restwarmte uit datacenters, werken we aan de ontwikkeling van geothermie en onderzoeken we de mogelijkheid om de gascentrales in de toekomst geschikt te maken voor waterstof.

We zien echter dat deze alternatieven nog meer tijd nodig hebben om ook op grote schaal toegepast te kunnen worden. Daarom ontwikkelen we, naast deze andere duurzame bronnen, voor de korte termijn deze biowarmte-installatie.

Kan Vattenfall niet doordraaien op aardgas?

De Nederlandse overheid wil van aardgas af; warmte uit gascentrales wordt niet als duurzaam gezien. De winning van aardgas uit Groningen zal stoppen. Recent onderzoek door Royal HaskoningDHV, uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE), toont bovendien aan dat de inzet van biomassa als transitiebrandstof leidt tot 70 à 90 procent minder uitstoot van broeikasgassen dan de inzet van aardgas uit het buitenland. 

Biomassa kan een belangrijke rol spelen als transitiebrandstof voor warmtelevering, mits aanvullende maatregelen worden getroffen voor het bewaken van de luchtkwaliteit en de herkomst van de biomassa. Hier maakt Vattenfall zich hard voor: de biowarmte-installatie in Diemen wordt voorzien van een uiterst schone verbrandingstechniek en uitgebreide rookgasreiniging. Hierdoor zal de impact op de luchtkwaliteit verwaarloosbaar klein zijn. En ook over de herkomst van de biomassa hebben wij strenge afspraken gemaakt.

Kortom: wij móeten dus een alternatief leveren voor warmte uit gascentrales, en de enige kortetermijnoplossing die hiervoor op grote schaal beschikbaar is, is biomassa. Overigens heeft Vattenfall in Zweden jarenlange ervaring met de inzet van deze brandstof. We zijn ervan overtuigd dat we biomassa op een verantwoorde, duurzame manier kunnen toepassen in Diemen.

Als er zoveel weerstand is tegen de biowarmte-installatie, waarom ontwikkelt Vattenfall dan toch wel de plannen daarvoor?

Wij helpen onze klanten te verduurzamen en CO2-uitstoot terug te dringen. Zij verwachten van ons dat wij duurzame warmte leveren; daarbij kijken de gemeenten Diemen, Weesp, Gooise Meren, Amsterdam, Almere en Provincie Noord-Holland naar ons om hun duurzaamheidsdoelstellingen te kunnen halen. De enige optie die binnen de huidige wet- en regelgeving past én voorhanden is, is op dit moment biomassa. Maar het duurzaamheidskader van de overheid is nog niet helder. Omdat het nieuwe kabinet nog moet worden geformeerd lijkt die duidelijkheid ver weg.

Bovendien zien ook wij dat het draagvlak voor biomassa in de maatschappij afneemt – wij zijn niet doof voor dat geluid. Een definitief besluit of de centrale er komt of niet, kan daarom op z’n vroegst pas in het voorjaar van 2022 worden genomen. Tegelijkertijd zijn wij gebonden aan de afspraken in het Klimaatakkoord en wordt er, naast het uitwerken van alternatieven, doorgewerkt aan de voorbereidingen van deze mogelijke installatie voor het geval dit toch de enige oplossing op korte termijn blijkt.

We willen als Nederland stoppen met aardgas. Dat maakt het éxtra belangrijk dat we met de politiek en betrokken gemeenten bespreken wat de mogelijkheden zijn. En daar is tijd voor nodig.

Vattenfall heeft aangegeven de nuance in het debat te missen, wat bedoelt Vattenfall daarmee?

Voor- en tegenstanders horen elkaar niet meer en we zien steeds meer dat in de media vooral de mening van tegenstanders wordt gezocht. Uitingen op sociale media aan het adres van voorstanders zijn niet mals, feitelijkheden zijn ver te zoeken. Dat politici zich in zo’n debat keren tegen met elkaar gemaakte afspraken over de energietransitie, helpt daar niet bij.

Natuurlijk, bij veranderingen als gevolg van de energietransitie hoort ook weerstand. Dat begrijpen wij heel goed. Maar wij zien wel dat daarbij in toenemende mate gekozen wordt voor extremer verzet, bijvoorbeeld in de vorm van vernieling. Dat baart ons zorgen. Wij keuren dergelijke vijandigheid af en gaan liever in gesprek, omdat het belangrijk is dat we naar elkaars argumenten luisteren en elkaar beter leren begrijpen.

Duurzame warmtebronnen: ons plan van nu tot 2040

De stadsverwarming van Vattenfall in Amsterdam-Oost, Diemen en Almere bespaart vandaag al 55% CO2 vergeleken met een gasketel thuis. Maar dat is nog niet genoeg: Vattenfall wil dat de stadsverwarming uiterlijk in 2040 volledig CO2-vrij is. Het is onze missie om fossielvrij leven mogelijk te maken binnen één generatie.

Daarbij zijn wij van mening dat een volledig CO2-vrije stadsverwarming alleen gehaald kan worden door een breed scala aan duurzame warmtebronnen in te zetten. Bijvoorbeeld geothermie, zonnecollectoren, restwarmte uit datacenters, waterstof en ook biomassa. Sommige van deze bronnen zal Vattenfall zelf in beheer hebben. Vattenfall nodigt ook andere partijen uit om duurzame warmte aan het open warmtenet te leveren.

Een groot deel van die duurzame warmtebronnen moet nog worden ontwikkeld. Dat gaat niet vanzelf en kost tijd. De verwachting is dat het gebruik van geothermie na 2025 beschikbaar zal komen. Het gebruik van waterstof is naar verwachting na 2030 haalbaar en betaalbaar voor consumenten.

Er zijn ook opties die al op korte termijn te realiseren zijn. Voor het warmtenet van Amsterdam-Oost, Diemen en Almere zijn dat een biowarmte-installatie en een koppeling met het warmtenet van de afvalcentrale AEB.

Op langere termijn worden ook andere duurzame bronnen toegevoegd, zoals geothermie, waterstof en restwarmte uit datacenters. De rol van biomassa wordt dan kleiner en zal verschuiven van basislastwarmte naar het bijspringen in koude maanden. En zodra er voldoende alternatieve duurzame warmtebronnen zijn, is de biowarmte-installatie helemaal niet meer nodig.

Duurzame warmtebronnen

Ons plan van nu tot 2040
Uitleg over stadswarmte biomassa | Vattenfall over biomassacentrale

Biomassa is een verstandige tussenstap

Klimaatexperts geven aan dat het gebruik van fossiele brandstoffen zo snel mogelijk moet stoppen. Wachten op andere duurzame bronnen is niet verstandig omdat het klimaat opwarmt. Natuurlijk zetten we in de tussentijd wel al in op de ontwikkeling van de alternatieve duurzame warmtebronnen die biomassa uiteindelijk gaan vervangen.

Dit vinden onafhankelijke partijen van ons plan
We hebben onze routekaart naar een fossielvrij warmtenet en de rol van biomassa daarin laten toetsen door twee onafhankelijke partijen. Hier lees je hun bevindingen:

We gebruiken laagwaardige bijproducten uit verantwoord beheerde bossen

De biomassa die Vattenfall zal inzetten, is afkomstig uit verantwoord beheerde bossen. Daarbij wordt het grootste deel van de houtoogst gebruikt voor materiaaltoepassingen, zoals huizen en meubels. Dat noemen we hoogwaardig hout. Hoogwaardig hout gaat naar de zagerij voor het produceren van duurzame producten.

Laagwaardig hout vindt geen afzet bij de zagerij. Het bestaat bijvoorbeeld uit het dunnere deel van de stammen en de restproducten van de zagerij (bijvoorbeeld zaagsel). Wij gebruiken alleen laagwaardig hout voor biomassa.

Het laagwaardige hout wordt vermalen tot kleine stukjes en in pellets – kleine brokjes – geperst om het transport te vergemakkelijken en duurzamer te maken. Het hout is schoon en bevat geen verf of andere verontreinigingen.

De productie van biomassa gaat hand in hand met de productie van hoogwaardige houtproducten. Er worden dus geen hele bossen gekapt, puur voor de energie.

Herkomst hout biomassa

Selectie, productie en toepassing biomassa Vattenfall

Onze biomassa realiseert significante CO2-besparingen

De biomassa die Vattenfall zal inzetten, levert een significante bijdrage aan het voorkomen van klimaatverandering. Om de CO2-reductie van onze biomassa te borgen, kopen wij alleen biomassa in uit bossen waar er ieder jaar meer hout bijgroeit dan er geoogst wordt. Ondanks dat er hout uit deze bossen wordt geoogst, neemt de hoeveelheid CO2 die in deze bossen is vastgelegd alleen maar toe. Een onafhankelijke partij controleert ons op een groot aantal punten om dit te borgen.

Tegelijkertijd verminderen we door de inzet van biomassa het gebruik van fossiel aardgas. Zo houden we de bossen in stand en verminderen de uitstoot van CO2 door fossiele brandstoffen.

In totaal zorgt de biomassa voor een CO2-besparing van 70 tot 90% in vergelijking met fossiele brandstoffen. Dit blijkt uit onderzoek van Royal HaskoningDHV in opdracht van de NVDE.

We garanderen dat...

  • Het hout aantoonbaar uit verantwoord beheerd bos komt;
  • In die bossen niet meer geoogst wordt dan er bijgroeit;
  • Het bos professioneel wordt beheerd, met aandacht voor behoud van biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit;
  • Slechts een beperkt deel van de oogst gebruikt wordt voor biomassa. De rest wordt gebruikt voor materiaaltoepassingen;
  • Natuurlijke bossen niet veranderen in plantages;
  • We gevoelige ecosystemen zoals wetlands en veengebieden in stand houden.

Waarom geïmporteerde biomassa?

Omdat we in Nederland relatief weinig bos hebben, hebben we in eigen land ook relatief weinig hout en biomassa beschikbaar. De Nederlandse biomassa die beschikbaar is voor energie wordt al grotendeels gebruikt door bestaande en eerder geplande installaties. Vandaar de keuze voor import van biomassa uit landen die veel meer bos beschikbaar hebben dan Nederland. Merk daarbij op dat import voor een klein land als Nederland heel normaal is. We importeren ook veel van onze kleding, voedsel en auto’s. Wat belangrijk is, is dat geborgd wordt dat de biomassa verantwoord geproduceerd wordt in het exporterende land.

Transport

Ook het transport willen we zo duurzaam mogelijk doen
We willen de houtpellets zo duurzaam mogelijk vervoeren. Daarom hebben we Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland gevraagd de verschillende opties voor het lokaal transport te onderzoeken. De bevindingen staan in het rapport duurzaam wegtransport Vattenfall. De conclusie is dat elektrisch transport het beste scoort op de combinatie van duurzaamheid en beschikbaarheid. We hebben daarom met de gemeenten en de provincie afgesproken dat we elektrische vrachtwagens gaan gebruiken.

CO2-uitstoot biomassa pellets

Co2-uitstoot biomassa pellets
Infographic over de Co2-uitstoot biomassa pellets | Vattenfall biomassacentrale

De feiten rond geur, geluid en vrachtwagens

Geur

De centrale zal geen geuroverlast geven. De houtpellets zijn gemaakt van schoon hout, dus geen hout waar bijvoorbeeld verfresten aan kunnen zitten. Doordat de houtpellets droog zijn hebben ze weinig geur. Om geurhinder nog verder te voorkomen, worden de pellets vervoerd met gesloten vrachtwagens en in een gesloten ruimte gelost, waarna ze in gesloten silo’s worden opgeslagen.

Geluid

De centrale zal geen geluidsoverlast geven. De hoeveelheid geluid die buiten de locatie van Vattenfall hoorbaar is, zal in de praktijk nauwelijks veranderen. Dit komt doordat de installaties zoveel mogelijk binnen zullen staan in goed geïsoleerde gebouwen. Daarnaast wordt het transport van de pellets met elektrische vrachtauto’s uitgevoerd.

Vrachtwagens

Vattenfall heeft er voor gekozen om de aanvoer van de pellets per vrachtwagen uit te voeren. Deze vrachtwagens zullen over de (tegen die tijd opengestelde) Overdiemerweg naar de centrale rijden. Vattenfall plant op dit moment de inzet van elektrische vrachtwagens voor het transport van de pellets. Het gaat om ca. 25 vrachtwagens per dag. Naar verwachting zal het totaal aantal motorvoertuigen over deze weg 10.000 per dag bedragen.

Maximaal 25 vrachtwagens is 0,5% van het totaal

Totaal aantal motorvoertuigen per dag: 10.000 (100%)
Maximaal 25 vrachtwagens is 0,5% van het totaal | Vattenfall over biomassacentrale

Afspraken met gemeenten en provincie

De gemeenten Almere, Amsterdam, Diemen, Gooise Meren, Weesp, de provincie Noord Holland en Vattenfall hebben afspraken met elkaar gemaakt over de ontwikkeling van de biowarmte-installatie in Diemen. De belangrijkste afspraken zijn dat de biowarmte-installatie een tijdelijke transitieoplossing is, dat maatregelen worden genomen die borgen dat de impact op de luchtkwaliteit verwaarloosbaar klein is, en dat enkel aantoonbaar duurzame biomassa wordt gebruikt.

  • De biowarmte-installatie is tijdelijk
    De biowarmte-installatie is nodig omdat nu geen andere duurzame bronnen op grote schaal beschikbaar zijn. We hebben afgesproken dat we werken aan alternatieve duurzame warmtebronnen zoals geothermie en restwarmte uit datacenters. Naarmate we meer van deze bronnen toevoegen wordt de rol van de biowarmte-installatie steeds kleiner, en uiteindelijk is de biowarmte-installatie helemaal niet meer nodig.
  • We investeren in schone lucht
    We investeren extra in een goede rookgasreiniging, zodat de uitstoot van fijnstof de helft wordt als de wet van ons vraagt. Verder investeren we in elektrisch vervoer van de pellets. Daarmee heeft de centrale nagenoeg geen impact op de lokale luchtkwaliteit.
  • We gebruiken enkel aantoonbaar duurzame biomassa
    Voor de herkomst van de biomassa hebben we aanvullende duurzaamheidseisen afgesproken. Dit zijn de eisen die in 2013 voor het Energie-akkoord zijn overeengekomen met de milieubewegingen en zijn de strengste ter wereld. Een onafhankelijke partij controleert op het nakomen van deze afspraak.
  • Er komt een fonds voor het isoleren van huizen
    Tot slot hebben we afgesproken dat er een fonds komt voor het extra isoleren van huizen.

Persbericht over de afspraken rond de biowarmte-installatie

Zo zit het met de vergunningen voor de biowarmte-installatie

Benodigde vergunningen
Om de biowarmte-installatie in Diemen te mogen bouwen, hebben we vergunningaanvragen ingediend voor de Wet natuurbescherming (Wnb) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).

De Wet natuurbescherming zorgt ervoor dat de effecten van de plannen op natuurgebieden en beschermde soorten acceptabel zijn. De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht borgt dat de effecten op het milieu acceptabel zijn, dat het plan past bij het bestemmingsplan en dat er gebouwd wordt volgens de wet. 

De vergunningen zijn inmiddels verleend. Hiertegen is beroep aangetekend.  De rechtbank Noord-Holland heeft beslist dat de vergunningen terecht zijn verleend. Tegen deze uitspraak kan nog beroep worden ingesteld bij de Raad van State.

Als je een specifiek document ontvangen wilt bekijken, stuur ons dan een e-mail met je verzoek. Dan sturen we je het document toe.

Zo zit het met de uitspraak van Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)
De PAS-uitspraak heeft geen invloed op de plannen voor de biowarmte-installatie in Diemen, omdat we geen aanvullende NOx-depositie hebben aangevraagd in de vergunning. Vergeleken met de situatie zoals die nu is, met gascentrales, was dat niet nodig.

Verloop van de procedure

  • Op 31 januari 2019 heeft de gemeenteraad Diemen een besluit genomen over de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (VVGB).
  • In februari en maart 2019 waren er inloop- en informatieavonden voor omwonenden van Diemen.
  • Op 27 februari 2019 publiceerde de provincie Noord-Holland het ontwerpbesluit omgevingsvergunning en op 11 februari 2019 het ontwerpbesluit Wet natuurbescherming.
  • In de 6 weken na publicatie was er de mogelijkheid om het ontwerpbesluit te bekijken en zienswijzen in te dienen. Vervolgens werden alle zienswijzen behandeld door het bevoegd gezag (de Omgevingsdienst NZKG en de Omgevingsdienst NHN in opdracht van de provincie Noord-Holland).
  • Op 11 juli 2019 heeft de gemeenteraad een definitief besluit genomen over de verklaring van geen bedenkingen (VGB).
  • Op 9 september 2019 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied in opdracht van de provincie de definitieve Omgevingsvergunning afgegeven.
  • In de 6 weken na het publiceren is er beroep tegen de Omgevingsvergunning aangetekend. Dit beroep dient bij de rechtbank Noord-Holland. De zitting is geweest op 1 februari 2021. We verwachten een uitspraak rond eind april 2021.
  • Tweede helft 2019: naar aanleiding van de uitspraak over stikstofdepositie door de Raad van State en als reactie op ingediende zienswijzen, heeft Vattenfall aanvullende informatie ingediend bij de Omgevingsdienst Noord Holland Noord.
  • De definitieve vergunning Wet natuurbescherming (afgegeven door Omgevingsdienst Noord Holland Noord) is verleend op 8 april 2020.
  • Er is beroep aangetekend tegen het afgeven van de vergunningen. Op 7 juni 2021 heeft de rechtbank Noord-Holland dit beroep ongegrond verklaard.

Vragen over biomassaketel en lokale effecten

Planning vergunning: wat staat vast en waar is nog inspraak mogelijk?

De Omgevingsvergunning (Wabo) en de Vergunning Wet Natuurbescherming zijn afgegeven. Hiertegen is beroep aangetekend. Dit beroep is ongegrond verklaard door de rechtbank Noord-Holland. Tegen deze uitspraak kan nog in beroep worden gegaan bij de Raad van State.

Wat is de kernboodschap van het convenant?

De belangrijkste afspraken gaan over tijdelijkheid van de centrale, luchtkwaliteit en de duurzaamheid van de biomassa.

  • Tijdelijkheid
    De installatie is nodig omdat nu geen andere duurzame bronnen op grote schaal voorhanden zijn. In het convenant hebben we afspraken gemaakt over de ontwikkeling van deze alternatieven, zoals geothermie en datacenter restwarmte. Die nemen uiteindelijk de rol van de biowarmte-installatie over.
  • Luchtkwaliteit
    Vattenfall snapt de zorgen rondom de luchtkwaliteit. Daarom investeren we extra in een goede rookgasreiniging zodat de fijnstof uitstoot nog eens half zo laag wordt als wettelijk vereist. Ook investeren we in elektrisch vervoer van de pellets. Daarmee wordt impact op luchtkwaliteit in bebouwde omgeving verwaarloosbaar klein.
  • Duurzaamheid
    Voor de herkomst van de biomassa hebben we aanvullende duurzaamheidseisen afgesproken. Hiermee voldoet de biomassa aan de strengst mogelijk eisen. Een onafhankelijke partij ziet toe op de naleving.
  • Fonds
    Ten slotte komt er een fonds voor extra isolatie van woningen.

De gemeenten Almere, Amsterdam, Diemen, Gooise Meren, Weesp, de provincie Noord-Holland en Vattenfall hebben dit convenant opgesteld (juni 2019) voor de ontwikkeling van de biowarmte-installatie in Diemen.

Hoe groot wordt de installatie?

De installatie wordt maximaal 120 MW groot. Mede vanwege de SDE+ subsidie verwachten wij de biomassaketel gemiddeld 6000 vollasturen in te zetten. Dat kun je qua warmteproductie vergelijken met een ketel van 82 MW die het hele jaar door zou draaien.

Heeft Vattenfall voor de locatie Diemen ruimte om meer stikstof uit te stoten dan in de laatste jaren is uitgestoten?

Ja, maar die extra ruimte is er altijd al geweest. Op het terrein van locatie Diemen staan een warmtebuffer en twee gascentrales. In de toekomst komt daar onder andere een biowarmte-installatie bij. De huidige gascentrales in Diemen produceren warmte én elektriciteit. Onze gascentrales zijn veel schoner dan de kolencentrales die nog altijd een groot deel van de Nederlandse stroom produceren. De gascentrales zullen kolenstroom meer en meer gaan vervangen. Daardoor zal de totale uitstoot van de stroomproductie in Nederland lager worden. De ruimte in de toegestane uitstoot is nodig om dit soort wisselingen in de stroomproductie mogelijk te maken. Daarnaast kunnen we, door de extra ruimte in de vergunning, pieken opvangen in de warmtevraag. Tijdens een koude winterperiode kunnen we dan de centrales extra laten draaien om voor alle klanten genoeg warmte te kunnen leveren.

De toegestane NOx-uitstoot van alle opwekinstallaties in Diemen was circa 1.600 ton. Vanwege een fout in de vergunning is dit aangepast naar 1.400 ton. De uitstoot is altijd ver onder deze 1.400 ton gebleven. Met de plannen voor de biowarmte-installatie in Diemen, hebben we nogmaals gekeken naar de stikstofuitstoot. Daarbij hebben we de waarden nog verder naar beneden kunnen bijstellen, naar 836 ton NOx. Daarvan is slechts 63 ton (dat is minder dan 10% van het totaal) nodig voor de biowarmte-installatie. Meer dan 90% van de NOx-uitstoot waarvoor we een vergunning hebben, is voor de gaseenheden. De toegestane uitstoot voor de gaseenheden hebben wij in de nieuwe vergunning kunnen verlagen. Dit konden we doen omdat de biowarmte-installatie een belangrijk deel van de warmteproductie zal overnemen van de gaseenheden.

Het klopt dus niet dat de biowarmte-installatie in de praktijk veel meer NOx-uitstoot zou veroorzaken dan zonder biowarmte-installatie het geval zou zijn.

Ten slotte is het belangrijk om te beseffen dat van de totale stikstofdepositie in Nederland slechts 0,3% afkomstig is van de Nederlandse energievoorziening.

Waarom geen warmtekrachtcentrale (WKC)?

We hebben een vergunning aangevraagd voor een biomassaketel die alleen warmte produceert. We hebben geen vergunning aangevraagd voor een warmtekrachtcentrale (WKC) op biomassa, omdat we van mening zijn dat er voor elektriciteitsproductie goede duurzame alternatieven bestaan zoals zon en wind. Voor het vergroenen van het warmtenet bestaan op dit moment geen goede duurzame alternatieven, die op korte termijn de gewenste verduurzaming leveren. Daarom kiezen we bij het vergroenen van de warmteproductie voor een investering in een biomassaketel en niet in een WKC op biomassa. Hierdoor komt de benutte biomassa maximaal ten goede aan de warmtevoorziening en is minder biomassa nodig dan wanneer een WKC gerealiseerd wordt.

Wat wordt er voor Diemen gebruikt? Alleen hout?

We hebben alleen een vergunning aangevraagd voor een installatie op houtpellets. Andere typen biomassa kunnen met de aangevraagde vergunning dus ook niet ingezet worden. Het hout is schoon en bevat geen verf of andere verontreinigingen.

Worden de rookgassen van de installatie gezuiverd?

Wij hechten grote waarde aan de lokale luchtkwaliteit. Daarom investeren wij in een bioketel met een geavanceerd verbrandingsproces en uitgebreide rookgasreinigingsinstallatie. Ook nemen we extra maatregelen om eventuele stofemissies bij het lossen van de biomassa te minimaliseren. Dankzij deze maatregelen wordt de impact van de biomassaketel op de lokale fijnstofconcentraties tot bijna nul teruggebracht. In de volgende vraag vertellen we meer over fijnstofemissies.

Hoe zit het met het fijnstof?

We begrijpen de zorgen over de luchtkwaliteit in Diemen en andere gemeenten. Daarom voorzien we in een geavanceerd verbrandingsproces en uitgebreide rookgasreinigingsinstallatie. Daarmee voldoet de biowarmte-installatie aan alle wettelijke normen ten aanzien van fijnstof en gaan we zelfs een flinke stap. Om de impact op de luchtkwaliteit van Diemen en andere gemeenten inzichtelijk te maken, hebben wij een luchtkwaliteitsberekening laten uitvoeren. Hieruit blijkt dat de bijdrage van de biowarmte-installatie op de concentratie van fijnstof in de lucht uiterst minimaal is. De bijdrage van de biowarmte-installatie aan de fijnstofconcentratie in de gebouwde omgeving van Diemen (en andere gemeenten) bedraagt (minder dan) 0,004 microgram per kubieke meter, ten opzichte van de bestaande fijnstofconcentratie in Diemen van meer dan 18 microgram per kubieke meter.

Welke impact heeft de uitspraak van Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)?

Vattenfall wil voorkomen dat bij ingebruikname van de biowarmte-installatie meer stikstofdepositie plaatsvindt in Natura 2000-gebieden dan nu reeds is vergund. Daarom heeft Vattenfall ervoor gekozen ervoor te zorgen dat de stikstofdepositie van de biomassacentra binnen de huidige vergunde ruimte valt.

De PAS-uitspraak heeft daarom geen impact op de plannen voor de biowarmte-installatie in Diemen. Het AERIUS model wat de stikstofdepositie berekent, toont op alle Natura 2000-gebieden een afname van stikstofdepositie.

Wat is afgesproken over het meten van emissies?

In de wetgeving is vastgelegd welke emissies allemaal moeten worden gemeten en hoe vaak. De emissies van NOx, SO2, totaal stof en CO gaan we continu meten. Deze metingen publiceren we maandelijks op deze website. De overige aangevraagde parameters worden periodiek gemeten.

Kan zo’n biomassaketel wel uit als het maar tijdelijk is?

De ketel wordt in de eerste subsidieperiode van 12 jaar economisch afgeschreven. Daarnaast wordt de ketel zo ontworpen dat deze niet alleen voor basislastwarmte gebruikt kan worden, maar later ook goed kan opschuiven naar piekwarmteproductie (waarbij de ketel vaker aan- en uit gaat).

Biomassa en duurzaamheid

Welke garanties geeft Vattenfall over de duurzaamheid van de biomassa die er verbrand wordt?

Wij zetten enkel biomassa uit verantwoord beheerde bossen in, wat tot een substantiële klimaatwinst leidt. Hiervoor zijn stringente eisen vastgelegd in de Nederlandse Duurzaamheidscriteria. Daarbovenop hebben wij ons gecommitteerd aan de extra duurzaamheidscriteria voor biomassa die in 2013 overeen zijn gekomen met milieubewegingen voor het Energieakkoord. Daarmee committeren wij ons aan de strengste duurzaamheidscriteria voor biomassa.

Wij garanderen dat:

  • Het hout aantoonbaar uit verantwoord beheerd bos komt;
  • In die bossen niet meer geoogst wordt dan er bijgroeit;
  • Het bos professioneel wordt gekapt en beheerd, met aandacht voor behoud van biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit;
  • Slechts een beperkt deel van de oogst gebruikt wordt voor biomassa, de rest wordt gebruikt voor materiaaltoepassingen;
  • Natuurlijke bossen niet veranderen in plantages;
  • We gevoelige ecosystemen zoals wetlands en veengebieden in stand houden.

De controle op deze duurzaamheidscriteria gebeurt door onafhankelijke partijen die zijn gespecialiseerd in duurzaam bosbeheer en die zijn goedgekeurd door de Nederlandse overheid om dergelijke controles uit te voeren. De duurzaamheidscriteria zijn gekoppeld aan de SDE+ subsidie voor houtpellets. Wij committeren ons ook aan deze duurzaamheidscriteria voor de periode na de subsidie.

Waarom komt het hout niet uit Nederland?

Wij gebruiken biomassa uit Nederland voor zover deze op een duurzame wijze beschikbaar is. Zo draait de biowarmte-installatie in Lelystad al jaren op 100 procent biomassa uit Nederland. Omdat we in Nederland relatief weinig bos hebben, hebben we ook relatief weinig hout en biomassa beschikbaar. Want de Nederlandse biomassa die beschikbaar is voor energie wordt al grotendeels gebruikt door bestaande en eerder geplande installaties..

Er zijn landen die veel meer bos beschikbaar hebben dan Nederland.
Zo zijn landen als Letland en Estland belangrijke exporteurs van biomassa. Die landen hebben gemiddeld 75 keer zo veel bos per inwoner als Nederland. Omdat grootschalig scheepstransport een zeer kleine CO2-footprint heeft, is het dus zinvoller om biomassa uit dit soort landen te halen.

Import van hout uit landen met meer bos is overigens ook voor andere houtproducten zeer gebruikelijk in Nederland. In Nederland wordt voor het gebruik van houten producten (zoals gezaagd hout en platen, exclusief biomassa voor energie) 5 tot 10 keer meer vers hout geïmporteerd uit andere landen dan afkomstig is uit Nederlandse bossen.

Investeert Vattenfall ook in andere duurzame warmtebronnen dan biomassa?

Jazeker. We ontwikkelen ook andere duurzame bronnen zoals geothermie, waterstof en restwarmte uit datacenters. Projecten waar we nu aan werken zijn:

  • Ultra diepe geothermie
    Samen met de gemeente Almere en de provincies Noord Holland en Flevoland bereiden we de ontwikkeling van geothermie voor het stadswarmtenet voor. Er is een projectplan opgesteld, field trips naar Duitsland gedaan om van de ervaring daar te leren. En er wordt seismisch onderzoek gedaan om de ondergrond beter in kaart te brengen. De verwachting is dat een eerste bron in de tweede helft van de jaren ‘20 operationeel kan zijn.
  • Datacenter restwarmte
    We hebben in samenwerking met datacenters in Amsterdam een technisch concept ontwikkeld om de restwarmte van datacenters in te kunnen zetten in het stadswarmtenet. We zijn met de gemeente Amsterdam, de gemeente Diemen en verschillende datacenters in gesprek over de mogelijkheden om restwarmte van datacenters in te voeden in het warmtenet. Tegelijk zijn we met de overheid in gesprek om deze vormen van groene warmte ook te stimuleren in regelingen zoals de SDE++ (Stimulering Duurzame Energie).
  • Aquathermie
    Het concept wat we voor datacenters hebben ontwikkeld, willen we ook toepassen op aquathermie. Dat begint met onderzoek voor een goede locatie en een nadere analyse van de haalbaarheid. We zijn onder andere in Leiden in gesprek met bewoners over een demonstratieproject met aquathermie. En in Amsterdam werken we samen met Waternet aan een aquathermie bron.
  • Elektrische Boiler (power to heat)
    We werken aan de bouw van een E-boiler. Dit is een soort 'waterkoker', die stroom omzet in warm water dat kan worden geleverd aan huishoudens en bedrijven, of kan worden opgeslagen in de al aanwezige warmtebuffer, een grote 'thermoskan'. Dit is aantrekkelijk op momenten dat er een overschot is aan duurzame stroom. We verwachten de E-boiler in 2024 voor het eerst te kunnen inzetten.
  • Waterstof
    We werken samen met partners aan een project om onze moderne gascentrale (Magnum) in Eemshaven om te bouwen naar waterstof.
  • Seizoensopslag
    We zien seizoensopslag van warmte als een veelbelovende techniek waarmee in de toekomst bijvoorbeeld warmte uit geothermie kan worden opgeslagen in de zomer, die vervolgens in de winter gebruikt kan worden. Daarmee kan ook de grote warmtevraag in de winter steeds meer met bronnen als geothermie en datacenters ingevuld worden. Vattenfall levert een grote bijdrage aan de MMIPs (Meerjarige Missiegedreven Innovatie Programma’s) waarin onder andere onderzoek gedaan wordt naar seizoensopslag.
Sommige partijen zeggen dat biomassa netto meer CO₂-uitstoot dan kolen. Klopt dat?

Biomassa is niet altijd per definitie duurzaam. Zo is het kappen van oude bossen puur voor de energie vanuit klimaatoogpunt niet verstandig. Daarom hanteren wij strenge duurzaamheidscriteria voor onze biomassa. Daarmee borgen we dat de biomassa die wij inzetten een significante bijdrage levert aan het tegengaan van klimaatverandering.  

Een van de eisen waar wij op toetsen is dat er in de bossen waar de biomassa vandaan komt niet meer hout geoogst wordt dan erbij groeit. Daardoor wordt er ieder jaar minstens weer zoveel CO2 opgenomen in het bos als er wordt uitgestoten bij de verbranding van biomassa.  Tegelijkertijd verminderen we door de inzet van biomassa het gebruik van fossiele brandstoffen. Zo houden we onze bossen in stand en verminderen de CO2-uitstoot van fossiele brandstoffen.

Is het niet beter voor de CO₂ om bossen te laten staan in plaats van ze te kappen?

Nee, het verantwoord gebruik van hout en biomassa levert meer klimaatwinst. Dat komt omdat bossen die op den duur volgroeid zijn nauwelijks CO2 meer opnemen. Terwijl een bos dat verantwoord gekapt wordt een continue stroom van hoogwaardige producten en biomassa voor energie levert. Daarbij wordt steeds opnieuw CO2 bespaard. Ook omdat hout CO2-intensieve bouwmaterialen vervangt, zoals beton en staal.

Ook zijn we minder afhankelijk van fossiele brandstoff­en. Merk daarbij op dat hoogwaardige houtproducten en biomassa voor energie hand in hand gaan. Het hoogwaardige hout gaat naar de zagerij voor duurzame producten, terwijl het laagwaardige hout en de reststromen van de zagerij naar energie kunnen.

Ook het IPCC (het klimaatpanel van de Verenigde Naties) geeft aan dat de inzet van duurzame biomassa cruciaal is om de klimaatdoelen te halen. Daarbij zien wij biomassa voor stadswarmte wel als een transitie-oplossing. Op lange termijn moeten andere duurzame bronnen de warmte voor stadsverwarming leveren.

Doet Vattenfall het om het geld? Krijgt Vattenfall subsidie voor de biomassaketel?

De aanleiding van dit project is de wens om op korte termijn een significante CO2-reductie te realiseren in ons warmtenet van Amsterdam-Oost, Diemen en Almere. Dit is een eerste stap naar volledig duurzaam warmtenet in 2040. Duurzame warmte is helaas nog duurder dan warmte uit fossiele bronnen. Daarom is er voor duurzame warmte een subsidie vanuit de overheid, net zoals er subsidies zijn voor stroom uit zonnepanelen en windmolens op land. Het Rijk bepaalt de hoogte van de subsidie zodat investeerders in duurzame warmte een redelijk rendement kunnen behalen.

Waarom investeren in een tussenoplossing in plaats van een langetermijnoplossing?

We kunnen niet langer wachten tot andere duurzame bronnen klaar zijn. Het verbranden van fossiele brandstoffen moet nu verminderen om de klimaatdoelen te halen. Dat neemt niet weg dat we ook hard werken aan de mix van warmtebronnen die op termijn de biowarmte-installatie moeten vervangen, zoals geothermie, restwarmte uit datacenters, elektrische boilers en waterstof.

Deel deze pagina