Biomassa: een weloverwogen tussenstap naar CO2-vrije stadsverwarming

In 2040 willen we stadsverwarming in Amsterdam-Oost, Diemen en Almere helemaal CO2-vrij hebben gemaakt. Dan gebruiken we dus geen aardgas meer. Om dat mogelijk te maken, ontwikkelen we een brede mix van duurzame warmtebronnen, waaronder een biomassacentrale in Diemen.

Het gebruik van biomassa roept vragen op. Er worden veel standpunten gedeeld voor en tegen biomassa. Wij begrijpen de zorgen en lichten graag toe hoe en waarom we biomassa willen inzetten. In het kort:

  • Om de klimaatdoelen te halen moeten we het gebruik van fossiele brandstoffen al op korte termijn verminderen. Voor elektriciteit kan dat met wind en zonne-energie. Voor grootschalige warmte kan dat op dit moment alleen met biomassa. Andere duurzame warmtebronnen zoals geothermie en waterstof hebben nog meer tijd nodig om te worden ontwikkeld.
  • De biomassacentrale is tijdelijk. Door de ontwikkeling van steeds meer andere duurzame warmtebronnen zorgt Vattenfall ervoor dat de centrale later minder vaak en uiteindelijk helemaal niet meer nodig is.
  • Het gebruik van biomassa voor energie moet significante klimaatvoordelen opleveren. Daarom worden voor onze centrale geen bossen gekapt puur voor de energie. Wij gebruiken de laagwaardige bijproducten die vrijkomen bij de productie van duurzame houten producten zoals meubels en houten huizen. Daarbij gebruiken wij alleen biomassa uit bossen waarin er meer hout bijgroeit dan er geoogst wordt en de biodiversiteit in stand blijft.
  • Vattenfall snapt de zorgen rondom de luchtkwaliteit. Daarom zorgen wij voor rookgasfilters waarmee we de impact van de centrale op lokale fijnstofconcentraties verwaarloosbaar klein maken. De gemiddelde fijnstofconcentratie in de bebouwde omgeving nabij de centrale is nu 18,000 microgram fijnstof per kubieke meter lucht. Daar komt maximaal 0,004 microgram bij door de centrale.
  • Naast alle informatie die wij hieronder geven, verwijzen wij ook graag naar de website biomassafeiten.nl voor meer informatie over biomassa.

Opnieuw in gesprek

Op 25 juni 2020 heeft Vattenfall in een persbericht bekend gemaakt met betrokkenen opnieuw om de tafel te gaan over de bouw van de geplande biomassacentrale in Diemen. Dit moet plaatsvinden nadat het nieuwe duurzaamheidskader door de overheid is vastgesteld. Daarna nemen wij een besluit over onze investering. Hieronder geven wij uitleg over onze beslissing.

Nee, de investeringsbeslissing stond al voor na de zomer van 2021 gepland. Wij verwachten vóór dat moment helderheid te hebben over alle aspecten van het project om een goed besluit te kunnen nemen. Uiteraard zouden we niet beginnen met de bouw vóórdat de vergunningen onherroepelijk zijn. Dat was al zo en dat blijft zo. Wat wél verandert, is dat partijen die het Klimaatakkoord tekenden – en ons oproepen om van aardgas af te stappen – zich openlijk tegen biomassa uitspreken en dus een ander plan trekken dan afgesproken. Er moet helderheid komen over de weg voorwaarts voor duurzame warmte. Eerder beslissen we niet of we gaan bouwen.

Omdat we zien dat partijen die het Klimaatakkoord ondertekend hebben - en ons dus oproepen tot het vinden van een kortetermijnalternatief voor warmte uit aardgas - zich nu openlijk tegen biomassa uitspreken. Hetzelfde zien we gebeuren met gemeenten die een convenant met ons hebben afgesloten over een verstandige route naar een biomassacentrale in Diemen én de afbouw ervan. Dus enerzijds volgen wij het Klimaatakkoord – dat hebben we immers zo afgesproken – en willen voldoen aan de vraag van de landelijke en gemeentelijke overheid om onze warmtenetten te verduurzamen. Maar anderzijds trekken andere ondertekenaars van het Klimaatakkoord een ander plan en vangen wij de klappen daarvan op. Natuurlijk willen wij niets bouwen wat niemand wil, maar we hebben met alle ondertekenaars van het Klimaatakkoord afspraken gemaakt over het verduurzamen van warmtenetten.

Op korte termijn niet, nee. Warmte uit gascentrales wordt in Nederland niet als duurzaam gezien en niet gewaardeerd voor de normen voor nieuwbouw. Naast de biomassacentrale hebben we vandaag al verschillende andere duurzame bronnen in ontwikkeling. Zo ontwikkelen we pilots met restwarmte uit datacenters, ontwikkelen we een elektrische boiler, werken we aan de ontwikkeling van geothermie, en onderzoeken we de mogelijkheid om de gascentrales in de toekomst om te bouwen naar waterstof. Maar we zien dat deze alternatieven nog meer tijd nodig hebben om ook op grote schaal toegepast te kunnen worden. Daarom ontwikkelen we naast deze andere duurzame bronnen voor de korte termijn ook deze biomassacentrale. Met betrekking tot de alternatieven, kunnen overheden daar natuurlijk ook een steentje aan bijdragen. Bijvoorbeeld door zaken te laten versnellen m.b.t. vergunningen of stimuleringsregelingen, daar waar mogelijk is.

De Nederlandse overheid wil van aardgas af, warmte uit gascentrales wordt niet als duurzaam gezien. Recent onderzoek door Royal HaskoningDHV, uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE), toont bovendien aan dat de inzet van biomassa als transitiebrandstof leidt tot 70 à 90 procent minder uitstoot van broeikasgassen dan de inzet van aardgas uit het buitenland. De winning van aardgas uit Groningen zal stoppen. Biomassa kan een belangrijke rol spelen als transitiebrandstof voor warmtelevering, mits aanvullende maatregelen worden getroffen voor het bewaken van de luchtkwaliteit en de duurzaamheid van de biomassa. Hier maakt Vattenfall zich hard voor: de biomassacentrale in Diemen wordt voorzien van een uiterst schone verbrandingstechniek en uitgebreide rookgasreiniging. Hierdoor zal de impact op de luchtkwaliteit verwaarloosbaar klein zijn. En ook over de duurzaamheid van de biomassa hebben wij strenge afspraken gemaakt.

Kortom: wij móeten dus een alternatief leveren voor warmte uit gascentrales, en de enige kortetermijnoplossing die hiervoor op grote schaal beschikbaar is, is biomassa. En let wel: in Zweden heeft Vattenfall jarenlange ervaring met de inzet van deze brandstof. We zijn ervan overtuigd dat we biomassa op een verantwoorde, duurzame manier kunnen toepassen in Diemen.

De eerste stap die nu gezet moet worden is door de Nederlandse overheid. Zij komt na de zomer met een breed duurzaamheidskader voor biomassa. Aan de hand van het duurzaamheidskader zal duidelijk moeten worden hoe deze regering met biomassa verder wil.  Na de zomer is een gesprek gepland met alle partijen die het convenant ondertekenden.

Inderdaad – het debat over biomassa lijkt te zijn verworden tot een gesprek tussen doven. Voor- en tegenstanders horen elkaar niet meer en we zien steeds meer dat in de media vooral de mening van tegenstanders wordt gezocht. Uitingen op sociale media aan het adres van voorstanders zijn niet mals, feitelijkheden zijn ver te zoeken. Dat politici zich in zo’n debat keren tegen met elkaar gemaakte afspraken over de energietransitie, helpt daar niet bij.

Natuurlijk, bij veranderingen als gevolg van de energietransitie hoort ook weerstand. Dat begrijpen wij heel goed. Maar wij zien wel dat daarbij in toenemende mate gekozen wordt voor extremer verzet, bijvoorbeeld in de vorm van vernieling. Dat baart ons zorgen. Wij keuren dergelijke vijandigheid af en gaan liever in gesprek, omdat het belangrijk is dat we naar elkaars argumenten luisteren en elkaar beter leren begrijpen.

Duurzame warmtebronnen: ons plan van nu tot 2040

De stadsverwarming van Vattenfall in Amsterdam-Oost, Diemen en Almere bespaart vandaag al ca. 57% CO2 vergeleken met een gasketel thuis. Maar dat is nog niet genoeg: Vattenfall wil dat de stadsverwarming uiterlijk in 2040 volledig CO2-vrij is. Het is onze missie om fossielvrij leven mogelijk te maken binnen één generatie.

Daarbij zijn wij van mening dat een volledig CO2-vrije stadsverwarming alleen gehaald kan worden door een breed scala aan duurzame warmtebronnen in te zetten. Daarvoor werkt Vattenfall aan het toevoegen van verschillende groene warmtebronnen. Bijvoorbeeld geothermie, zonnecollectoren, restwarmte uit datacenters, waterstof en ook biomassa. Sommige van deze bronnen zal Vattenfall zelf in beheer hebben. Vattenfall nodigt ook andere partijen uit om duurzame warmte aan het open warmtenet te leveren.

De ontwikkeling van duurzame warmtebronnen gaat niet vanzelf. Die ontwikkeling kost tijd. De verwachting is dat het gebruik van geothermie na 2025 beschikbaar zal komen. Het gebruik van waterstof is naar verwachting na 2030 haalbaar en betaalbaar voor consumenten.

Er zijn ook opties die al op korte termijn te realiseren zijn. Voor het warmtenet van Amsterdam-Oost, Diemen en Almere zijn dat een biomassacentrale en een koppeling met het warmtenet van de afvalcentrale AEB.

Op langere termijn worden ook andere duurzame bronnen toegevoegd, zoals geothermie, waterstof en restwarmte uit datacenters. De rol van biomassa wordt dan kleiner en zal verschuiven van basislastwarmte naar het bijspringen in koude maanden. En zodra er voldoende alternatieve duurzame warmtebronnen zijn, is de biomassacentrale helemaal niet meer nodig.

Duurzame warmtebronnen

Ons plan van nu tot 2040
Uitleg over stadswarmte biomassa | Vattenfall over biomassacentrale

Biomassa is een verstandige tussenstap

Klimaatexperts geven aan dat het gebruik van fossiele brandstoffen zo snel mogelijk moet stoppen. Wachten op andere duurzame bronnen is niet verstandig omdat het klimaat opwarmt. Natuurlijk zetten we in de tussentijd wel al in op de ontwikkeling van de alternatieve duurzame warmtebronnen die biomassa uiteindelijk gaan vervangen.

Dit vinden onafhankelijke partijen van ons plan
We hebben onze routekaart naar een fossielvrij warmtenet en de rol van biomassa daarin laten toetsen door twee onafhankelijke partijen. Hier lees je hun bevindingen:

We gebruiken laagwaardige bijproducten uit duurzaam beheerde bossen

De biomassa die Vattenfall zal inzetten, is afkomstig uit verantwoord beheerde bossen. Daarbij wordt het grootste deel van de houtoogst gebruikt voor materiaaltoepassingen zoals huizen en meubels. Dat noemen we hoogwaardig hout. Hoogwaardig hout gaat naar de zagerij voor het produceren van duurzame producten.

Laagwaardig hout vindt geen afzet bij de zagerij. Het bestaat bijvoorbeeld uit het dunnere deel van de stammen de restproducten van de zagerij (bijvoorbeeld zaagsel). Wij gebruiken alleen laagwaardig hout voor biomassa.

Het laagwaardige hout wordt vermalen tot kleine stukjes en in pellets – kleine brokjes – geperst om het transport te vergemakkelijken en duurzamer te maken. Het hout is schoon en bevat geen verf of andere verontreinigingen.

De productie van biomassa gaat hand in hand met de productie van duurzame houtproducten. Er worden dus geen hele bossen gekapt, puur voor de energie.

Herkomst hout biomassa

Selectie, productie en toepassing biomassa Vattenfall

Onze biomassa realiseert significante CO2-besparingen

De biomassa die Vattenfall zal inzetten, levert een significante bijdrage aan het voorkomen van klimaatverandering. Om de CO2-reductie van onze biomassa te borgen, kopen wij alleen biomassa in uit bossen waar er ieder jaar meer hout bijgroeit dan er geoogst wordt. Ondanks dat er hout uit deze bossen wordt geoogst, neemt de hoeveelheid CO2 die in deze bossen is vastgelegd alleen maar toe. Een onafhankelijke partij controleert ons op een groot aantal punten om dit te borgen.

Tegelijkertijd verminderen we door de inzet van biomassa het gebruik van fossiel aardgas. Zo houden we de bossen in stand en verminderen de uitstoot van CO2 door fossiele brandstoffen.

In totaal zorgt de biomassa voor een CO2-besparing van 70 tot 90% in vergelijking met fossiele brandstoffen. Dit blijkt uit onderzoek van Royal HaskoningDHV in opdracht van de NVDE.

We garanderen dat...

  • Het hout aantoonbaar uit verantwoord beheerd bos komt
  • In die bossen niet meer geoogst wordt dan er bijgroeit
  • Het bos professioneel wordt beheerd, met aandacht voor behoud van biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit
  • Slechts een beperkt deel van de oogst gebruikt wordt voor biomassa. De rest wordt gebruikt voor materiaaltoepassingen
  • Natuurlijke bossen niet veranderen in plantages
  • We gevoelige ecosystemen zoals wetlands en veengebieden in stand houden

Waarom geïmporteerde biomassa?

Omdat we in Nederland relatief weinig bos hebben, hebben we in eigen land ook relatief weinig hout en biomassa beschikbaar. De Nederlandse biomassa die beschikbaar is voor energie wordt al grotendeels gebruikt door bestaande en eerder geplande installaties. Vandaar de keuze voor import van biomassa uit landen die veel meer bos beschikbaar hebben dan Nederland. Merk daarbij op dat import voor een klein land als Nederland heel normaal is. We importeren ook veel van onze kleding, voedsel en auto’s. Wat belangrijk is, is dat geborgd wordt dat de biomassa duurzaam geproduceerd wordt in het exporterende land.

Transport

Ook het transport willen we zo duurzaam mogelijk doen
We willen de houtpellets zo duurzaam mogelijk vervoeren. Daarom hebben we Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland gevraagd de verschillende opties voor het lokaal transport te onderzoeken. De bevindingen staan in het rapport duurzaam wegtransport Vattenfall. De conclusie is dat elektrisch transport het beste scoort op de combinatie van duurzaamheid en beschikbaarheid. We hebben daarom met de gemeenten en de provincie afgesproken dat we elektrische vrachtwagens gaan gebruiken.

Infographic over de Co2-uitstoot biomassa pellets | Vattenfall biomassacentrale

De feiten rond geur, geluid en vrachtwagens

Geur

De centrale zal geen geuroverlast geven. De houtpellets zijn gemaakt van schoon hout, dus geen hout waar bijvoorbeeld verfresten aan kunnen zitten. Doordat de houtpellets droog zijn hebben ze weinig geur. Om geurhinder nog verder te voorkomen worden de pellets vervoerd met gesloten vrachtwagens en in een gesloten ruimte gelost, waarna ze in gesloten silo’s worden opgeslagen.

Geluid

De centrale zal geen geluidsoverlast geven. De hoeveelheid geluid die buiten de locatie van Vattenfall hoorbaar is, zal in de praktijk nauwelijks veranderen. Dit komt doordat de installaties zoveel mogelijk binnen zullen staan in goed geïsoleerde gebouwen. Daarnaast wordt het transport van de pellets niet met diesel, maar met elektrische vrachtauto’s uitgevoerd.

Vrachtwagens

Vattenfall heeft er voor gekozen om de aanvoer van de pellets per vrachtwagen uit te voeren. Deze vrachtwagens zullen over de tegen die tijd opengestelde Overdiemerweg naar de centrale rijden. Vattenfall plant op dit moment de inzet van elektrische vrachtwagens voor het pellet transport. Het gaat om ca. 25 vrachtwagens per dag. Naar verwachting zal het totaal aantal motorvoertuigen over deze weg 10.000 per dag bedragen.

Maximaal 25 vrachtwagens is 0,5% van het totaal

Totaal aantal motorvoertuigen per dag: 10.000 (100%)
Maximaal 25 vrachtwagens is 0,5% van het totaal | Vattenfall over biomassacentrale

Afspraken met gemeenten en provincie

De gemeenten Almere, Amsterdam, Diemen, Gooise Meren, Weesp, de provincie Noord Holland en Vattenfall hebben afspraken met elkaar gemaakt over de ontwikkeling van de biomassacentrale in Diemen. De belangrijkste afspraken zijn dat de biomassacentrale een tijdelijke transitieoplossing is, dat maatregelen worden genomen die borgen dat de impact op de luchtkwaliteit verwaarloosbaar klein is, en dat enkel aantoonbaar duurzame biomassa wordt gebruikt.

  • De biomassacentrale is tijdelijk
    De biomassacentrale is nodig omdat nu geen andere duurzame bronnen op grote schaal beschikbaar zijn. We hebben afgesproken dat we werken aan alternatieve duurzame warmtebronnen zoals geothermie en restwarmte uit datacenters. Naarmate we meer van deze bronnen toevoegen wordt de rol van de biomassacentrale steeds kleiner, en uiteindelijk is de biomassacentrale helemaal niet meer nodig.
  • We investeren in schone lucht
    We investeren extra in een goede rookgasreiniging, zodat de uitstoot van fijnstof de helft wordt als de wet van ons vraagt. Verder investeren we in elektrisch vervoer van de pellets. Daarmee heeft de centrale nagenoeg geen impact op de lokale luchtkwaliteit.
  • We gebruiken enkel aantoonbaar duurzame biomassa
    Voor de herkomst van de biomassa hebben we aanvullende duurzaamheidseisen afgesproken. Dit zijn de eisen die in 2013 voor het Energie-akkoord zijn overeengekomen met de milieubewegingen en zijn de strengste ter wereld. Een onafhankelijke partij controleert op het nakomen van deze afspraak.
  • Er komt een fonds voor het isoleren van huizen
    Tot slot hebben we afgesproken dat er een fonds komt voor het extra isoleren van huizen.

Persbericht over de afspraken rond de biomassacentrale

Zo zit het met de vergunningen voor de biomassacentrale

Benodigde vergunningen
Om de biomassacentrale in Diemen te mogen bouwen, hebben we vergunningaanvragen ingediend voor de Wet natuurbescherming (Wnb) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).

De Wet natuurbescherming zorgt ervoor dat de effecten van de plannen op natuurgebieden en beschermde soorten acceptabel zijn. De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht borgt dat de effecten op het milieu acceptabel zijn, dat het plan past bij het bestemmingsplan en dat er gebouwd wordt volgens de wet. 

De vergunningen zijn inmiddels verleend. Tegen de omgevingsvergunning is beroep aangetekend. De rechtbank Noord-Holland zal naar verwachting nog in 2020 tot een uitspraak komen. Tegen de uitspraak van de rechtbank kan nog beroep worden ingesteld bij de Raad van State.

Als je een specifiek document ontvangen wilt bekijken, stuur ons dan een e-mail met je verzoek. Dan sturen we je het document toe.

Zo zit het met de uitspraak van Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)
De PAS-uitspraak heeft geen invloed op de plannen voor de biomassacentrale in Diemen, omdat we geen aanvullende NOx-depositie hebben aangevraagd in de vergunning. Vergeleken met de situatie zoals die nu is, met gascentrales, was dat niet nodig.

Verloop van de procedure

  • Op 31 januari 2019 heeft de gemeenteraad Diemen een besluit genomen over de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (VVGB).
  • In februari en maart 2019 waren er inloop- en informatieavonden voor omwonenden van Diemen.
  • Op 27 februari 2019 publiceerde de provincie Noord-Holland het ontwerpbesluit omgevingsvergunning en op 11 februari 2019 het ontwerpbesluit Wet natuurbescherming.
  • In de 6 weken na publicatie was er de mogelijkheid om het ontwerpbesluit te bekijken en zienswijzen in te dienen. Vervolgens werden alle zienswijzen behandeld door het bevoegd gezag (de Omgevingsdienst NZKG en de Omgevingsdienst NHN in opdracht van de provincie Noord-Holland).
  • Op 11 juli 2019 heeft de gemeenteraad een definitief besluit genomen over de verklaring van geen bedenkingen (VGB).
  • Op 9 september 2019 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied in opdracht van de provincie de definitieve Omgevingsvergunning afgegeven.
  • In de 6 weken na het publiceren is er beroep tegen de Omgevingsvergunning aangetekend. Dit beroep zal dienen bij de rechtbank Noord Holland. De agenda van de rechtbank is onbekend, maar wij verwachten in 2020 een rechtszaak over de Omgevingsvergunning.
  • Tweede helft 2019: naar aanleiding van de uitspraak over stikstofdepositie door de Raad van State en als reactie op ingediende zienswijzen, heeft Vattenfall aanvullende informatie ingediend bij de Omgevingsdienst Noord Holland Noord.
  • De definitieve vergunning Wet natuurbescherming (afgegeven door Omgevingsdienst Noord Holland Noord) is verleend op 8 april 2020.

Vragen over biomassaketel en lokale effecten

Omgevingsvergunning (Wabo)

Op 9 september 2019 is de definitieve omgevingsvergunning (Wabo) afgegeven. Gedurende de beroepstermijn is er een beroep ingesteld bij de Provincie. Vattenfall is hier een belanghebbende partij. Een datum voor een zitting bij de rechtbank is nog niet bekend.

Vergunning Wet Natuurbescherming

Op 8 april 2020 is de definitieve vergunning Wet Natuurbescherming gepubliceerd. Na de publicatie is er een 6 weken beroepstermijn. Beroep is, normaal gesproken, alleen mogelijk voor diegene die in het voortraject al een zienswijze hebben ingediend.

Verloop van de vergunningsprocedures

  • Op 31 januari 2019 heeft de gemeenteraad Diemen een besluit genomen over de ontwerpverklaring van geen bedenkingen (VVGB).
  • In februari en maart 2019 waren er inloop- en informatieavonden voor omwonenden van Diemen.
  • Op 27 februari 2019 publiceerde de provincie Noord-Holland het ontwerpbesluit omgevingsvergunning en op 11 februari 2019 het ontwerpbesluit Wet natuurbescherming.
  • In de 6 weken na publicatie was er de mogelijkheid om het ontwerpbesluit te bekijken en zienswijzen in te dienen. Vervolgens werden alle zienswijzen behandeld door het bevoegd gezag (de Omgevingsdienst NZKG en de Omgevingsdienst NHN in opdracht van de provincie Noord-Holland).
  • Op 11 juli 2019 heeft de gemeenteraad een definitief besluit genomen over de verklaring van geen bedenkingen (VGB).
  • Op 9 september 2019 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied in opdracht van de provincie de definitieve Omgevingsvergunning afgegeven.
  • In de 6 weken na het publiceren is er beroep tegen de Omgevingsvergunning aangetekend. Dit beroep zal dienen bij de rechtbank Noord Holland. De agenda van de rechtbank is onbekend, maar wij verwachten in 2020 een rechtszaak over de Omgevingsvergunning.
  • Tweede helft 2019: naar aanleiding van de uitspraak over stikstofdepositie door de Raad van State en als reactie op ingediende zienswijzen, heeft Vattenfall aanvullende informatie ingediend bij de Omgevingsdienst Noord Holland Noord.
  • De definitieve vergunning Wet natuurbescherming (afgegeven door Omgevingsdienst Noord Holland Noord) is verleend op 8 april 2020.

De belangrijkste afspraken gaan over tijdelijkheid van de centrale, luchtkwaliteit en de duurzaamheid van de biomassa.

  • Tijdelijkheid
    De centrale is nodig omdat nu geen andere duurzame bronnen op grote schaal voorhanden zijn. In het convenant hebben we afspraken gemaakt over de ontwikkeling van deze alternatieven zoals geothermie en datacenter restwarmte. Die nemen uiteindelijk de rol van de biomassacentrale over.
  • Luchtkwaliteit
    Vattenfall snapt de zorgen rondom de luchtkwaliteit. Daarom investeren we extra in een goede rookgasreiniging zodat de fijnstof uitstoot nog eens half zo laag wordt als wettelijk vereist. Ook investeren we in elektrisch vervoer van de pellets. Daarmee wordt impact op luchtkwaliteit in bebouwde omgeving verwaarloosbaar klein.
  • Duurzaamheid
    Voor de herkomst van de biomassa hebben we aanvullende duurzaamheidseisen afgesproken. Hiermee voldoet de biomassa aan de strengst mogelijk eisen. Een onafhankelijke partij ziet toe op de naleving.
  • Fonds
    Ten slotte komt er een fonds voor extra isolatie van woningen.

De gemeenten Almere, Amsterdam, Diemen, Gooise Meren, Weesp, de provincie Noord Holland en Vattenfall hebben dit convenant opgesteld (juni 2019) voor de ontwikkeling van de biomassacentrale in Diemen.

De installatie wordt maximaal 120 MW groot. Mede vanwege de SDE+ subsidie verwachten wij de biomassaketel gemiddeld 6000 vollasturen in te zetten. Dat kun je qua warmteproductie vergelijken met een ketel van 82 MW die het hele jaar door zou draaien.

Dat klopt, maar die extra ruimte is er altijd al geweest. We leggen het hier uit. Op het terrein van locatie Diemen staan een warmtebuffer en twee gascentrales. In de toekomst komt daar onder andere een biomassacentrale bij. De huidige gascentrales in Diemen produceren warmte én elektriciteit. Onze gascentrales zijn veel schoner dan de kolencentrales die nog altijd een groot deel van de Nederlandse stroom produceren. De gascentrales zullen kolenstroom meer en meer gaan vervangen. Daardoor zal de totale uitstoot van de stroomproductie in Nederland lager worden. De ruimte in de toegestane uitstoot is nodig om dit soort wisselingen in de stroomproductie mogelijk te maken. Daarnaast kunnen we door de extra ruimte in de vergunning pieken opvangen in de warmtevraag. Tijdens een heel koude winterperiode kunnen we dan de centrales extra laten draaien om voor alle klanten genoeg warmte te kunnen leveren.

Vattenfall ontwikkelt een biomassacentrale in Diemen om de warmtevraag van Amsterdam, Diemen en Almere met duurzame bronnen te kunnen invullen. Deze nieuwe centrale wordt voorzien van een uiterst schone verbrandingstechniek en uitgebreide rookgasreiniging. De impact op de luchtkwaliteit zal dan ook nihil zal zijn.

Dan over de uitstoot van stikstof (NOx): de toegestane NOx-uitstoot van alle opwekinstallaties in Diemen was circa 1.600 ton. Het klopt dat er een fout zat in de vergunning, hierin is het nu aangepast van 1.600 naar 1.400 ton. De uitstoot is altijd ver onder die 1.400 ton gebleven. Met de plannen voor de biomassacentrale in Diemen hebben we nogmaals gekeken naar de stikstofuitstoot. Daarbij hebben we de waarden nog verder naar beneden kunnen bijstellen, naar 836 ton NOx. Daarvan is slechts 63 ton (dat is minder dan 10% van het totaal) nodig voor de biomassacentrale. Meer dan 90% van de NOx-uitstoot waarvoor we een vergunning hebben is voor de gaseenheden. De toegestane uitstoot voor de gaseenheden hebben wij in de nieuwe vergunning kunnen verlagen. Dit konden we doen omdat de biomassacentrale een belangrijk deel van de warmteproductie zal overnemen van de gaseenheden. Het klopt dus niet dat de biomassacentrale in de praktijk veel meer NOx-uitstoot zou veroorzaken dan zonder biomassacentrale het geval zou zijn.

Ten slotte is het belangrijk om te beseffen dat van de totale stikstofdepositie in Nederland slechts 0,3% afkomstig is van de Nederlandse energievoorziening.

We hebben een vergunning aangevraagd voor een biomassaketel die alleen warmte produceert. We hebben geen vergunning aangevraagd voor een warmtekrachtcentrale (WKC) op biomassa omdat we van mening zijn dat er voor elektriciteitsproductie goede duurzame alternatieven bestaan zoals zon en wind. Voor het vergroenen van het warmtenet bestaan op dit moment geen goede duurzame alternatieven die op korte termijn de gewenste verduurzaming levert. Daarom kiezen we voor het vergroenen van de warmteproductie voor een investering in een biomassaketel en niet in een WKC op biomassa. Hierdoor komt de benutte biomassa maximaal ten goede aan de warmtevoorziening en is minder biomassa nodig dan wanneer een WKC gerealiseerd wordt.

We hebben alleen een vergunning aangevraagd voor een installatie op houtpellets. Andere typen biomassa kunnen met de aangevraagde vergunning dus ook niet ingezet worden. Het hout is schoon en bevat geen verf of andere verontreinigingen.

Wij hechten grootte waarde aan de lokale luchtkwaliteit. Daarom investeren wij in een bioketel met een geavanceerd verbrandingsproces en uitgebreide rookgasreinigingsinstallatie. Ook nemen we extra maatregelen om eventuele stofemissies bij het lossen van de biomassa te minimaliseren. Dankzij deze maatregelen wordt de impact van de biomassaketel op de lokale fijnstofconcentraties tot bijna nul teruggebracht. In de volgende vraag vertellen we meer over fijnstofemissies.

We begrijpen de zorgen over de luchtkwaliteit in Diemen en andere gemeenten. Daarom voorzien we in een geavanceerd verbrandingsproces en uitgebreide rookgasreinigingsinstallatie voor de biomassacentrale. Daarmee voldoet de biomassacentrale aan alle wettelijke normen ten aanzien van fijnstof en gaan we zelfs een aanzienlijk verder. Om de impact op de luchtkwaliteit van Diemen en andere gemeenten inzichtelijk te maken hebben wij een luchtkwaliteitsberekening laten uitvoeren. Hieruit blijkt dat de bijdrage van de biomassacentrale op de concentratie van fijnstof in de lucht uiterst minimaal is. De bijdrage van de biomassacentrale aan de fijnstofconcentratie in de gebouwde omgeving van Diemen (en andere gemeenten) bedraagt (minder dan) 0,004 microgram per kubieke meter, ten opzichte van de bestaande fijnstof concentratie in Diemen van meer dan 18 microgram per kubieke meter.

Vattenfall wil voorkomen dat bij ingebruikname van de biomassacentrale meer stikstofdepositie plaatsvindt in Natura 2000-gebieden dan nu reeds is vergund. Daarom heeft Vattenfall ervoor gekozen ervoor te zorgen dat de stikstofdepositie van de biomassacentra binnen de huidige vergunde ruimte valt.

De PAS-uitspraak heeft daarom geen impact op de plannen voor de biomassacentrale in Diemen. Het AERIUS model wat de stikstofdepositie berekent, toont op alle Natura 2000-gebieden een afname van stikstofdepositie.

In de wetgeving is vastgelegd welke emissies allemaal moeten worden gemeten en hoe vaak. De emissies van NOx, SO2, totaal stof en CO gaan we continu meten. Deze metingen publiceren we maandelijks op deze website. De overige aangevraagde parameters worden periodiek gemeten.

De ketel wordt in de eerste subsidieperiode van 12 jaar economisch afgeschreven. Daarnaast wordt de ketel zo ontworpen dat deze niet alleen voor basislastwarmte gebruikt kan worden maar ook goed gebruikt kan worden om later op te schuiven naar piekwarmte (waarbij de ketel vaker aan- en uit gaat).

Biomassa en duurzaamheid

Wij zetten enkel biomassa uit duurzaam beheerde bossen in, die tot een substantiële klimaatwinst leidt. Hiervoor zijn stringente eisen vastgelegd in de Nederlandse Duurzaamheidscriteria. Daarbovenop hebben wij ons gecommitteerd aan de extra duurzaamheidscriteria voor biomassa die in 2013 overeen zijn gekomen met milieubewegingen voor het Energieakkoord. Daarmee committeren wij ons aan de strengste duurzaamheidscriteria voor biomassa.

Wij garanderen dat:

  • Het hout aantoonbaar uit verantwoord beheerd bos komt.
  • In die bossen niet meer geoogst wordt dan er bijgroeit.
  • Het bos professioneel wordt gekapt en beheerd, met aandacht voor behoud van biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit.
  • Slechts een beperkt deel van de oogst gebruikt wordt voor biomassa, de rest wordt gebruikt voor materiaaltoepassingen.
  • Natuurlijke bossen niet veranderen in plantages.
  • We gevoelige ecosystemen zoals wetlands en veengebieden in stand houden.

De controle op deze duurzaamheidscriteria gebeurt door onafhankelijke partijen die zijn gespecialiseerd in duurzaam bosbeheer en die zijn goedgekeurd door de Nederlandse overheid om dergelijke controles uit te voeren. De duurzaamheidscriteria zijn gekoppeld aan de SDE+ subsidie voor houtpellets. Wij committeren ons ook aan deze duurzaamheidscriteria voor de periode na de subsidie.

Wij gebruiken biomassa uit Nederland voor zover deze op een duurzame wijze beschikbaar is. Zo stoken we onze biomassacentrale in Lelystad al jaren op 100 procent biomassa uit Nederland. Omdat we in Nederland relatief weinig bos hebben, hebben we ook relatief weinig hout en biomassa beschikbaar. Want de Nederlandse biomassa die beschikbaar is voor energie wordt al grotendeels gebruikt door bestaande en eerder geplande installaties..

Er zijn landen die veel meer bos beschikbaar hebben dan Nederland.
Zo zijn landen als Letland en Estland belangrijke exporteurs van biomassa. Die landen hebben gemiddeld 75 keer zo veel bos per inwoner dan Nederland. Omdat grootschalig scheepstransport een zeer kleine CO2-footprint heeft, is het dus zinvoller om biomassa uit dit soort landen te halen.

Import van hout uit landen met meer bos is overigens ook voor andere houtproducten zeer gebruikelijk in Nederland. In Nederland wordt voor het verbruik van houten producten (zoals gezaagd hout en platen, exclusief biomassa voor energie) 5 tot 10 keer meer vers hout geïmporteerd uit andere landen dan afkomstig is uit Nederlandse bossen.

Jazeker. We ontwikkelen ook andere duurzame bronnen zoals geothermie, waterstof en restwarmte uit datacenters. Projecten waar we nu aan werken zijn:

  • Ultra diepe geothermie
    Samen met de gemeente Almere en de provincies Noord Holland en Flevoland bereiden we de ontwikkeling van geothermie voor het stadswarmtenet voor. Er is een projectplan opgesteld, field trips naar Duitsland gedaan om van de ervaring daar te leren. En dit jaar wordt er seismisch onderzoek gedaan om de ondergrond beter in kaart te brengen. De verwachting is dat een eerste bron in de tweede helft van de jaren ‘20 operationeel kan zijn.
  • Datacenter restwarmte
    We hebben in samenwerking met datacenters in Amsterdam een technisch concept ontwikkeld om de restwarmte van datacenters in te kunnen zetten in het stadswarmtenet. We zijn met de gemeente Amsterdam, de gemeente Diemen en verschillende datacenters in gesprek over de mogelijkheden om restwarmte van datacenters in te voeden in het warmtenet. Tegelijk zijn we met de overheid in gesprek om deze vormen van groene warmte ook te stimuleren in regelingen zoals de SDE++ (Stimulering Duurzame Energie).
  • Aquathermie
    Het concept wat we voor datacenters hebben ontwikkeld, willen we ook toepassen op aquathermie. Dat begint met onderzoek voor een goede locatie en een nadere analyse van de haalbaarheid. We zijn onder andere in Leiden in gesprek met bewoners over een demonstratieproject met aquathermie. En in Amsterdam werken we samen met Waternet aan een aquathermie bron.
  • Elektrische Boiler (power to heat)
    We hebben een project voor een E-boiler, deze kan warmte maken op momenten met veel stroom uit wind en zon. Dit jaar verwachten we een besluit over het technisch concept waarna de fase met gedetailleerd ontwerp en vergunningen begint.
  • Waterstof
    We werken samen met partners aan een project om onze moderne gascentrale (Magnum) in Eemshaven om te bouwen naar waterstof.
  • Seizoensopslag
    We zien seizoensopslag van warmte als een veelbelovende techniek waarmee in de toekomst bijvoorbeeld warmte uit geothermie kan worden opgeslagen in de zomer, die vervolgens in de winter gebruikt kan worden. Daarmee kan ook de grote warmtevraag in de winter steeds meer met bronnen als geothermie en datacenters ingevuld worden. Vattenfall levert een grote bijdrage aan de MMIPs (Meerjarige Missiegedreven Innovatie Programma’s) waarin onder andere onderzoek gedaan wordt naar seizoensopslag.

Biomassa is niet altijd per definitie duurzaam. Zo is het kappen van oude bossen puur voor de energie vanuit klimaatoogpunt niet verstandig. Daarom hanteren wij strenge duurzaamheidscriteria voor onze biomassa. Daarmee borgen we dat de biomassa die wij inzetten een significante bijdrage levert aan het tegengaan van klimaatverandering.  

Een van de eisen waar wij op toetsen is dat er in de bossen waar de biomassa vandaan komt niet meer hout geoogst wordt dan erbij groeit. Daardoor wordt er ieder jaar minstens weer zoveel CO2 opgenomen in het bos als er wordt uitgestoten bij de verbranding van biomassa.  Tegelijkertijd verminderen we door de inzet van biomassa het gebruik van fossiele brandstoffen. Zo houden we onze bossen in stand en verminderen de uitstoot van CO2-uitstoot van fossiele brandstoffen.

Nee, het duurzaam gebruik van hout en biomassa levert meer klimaatwinst. Dat komt omdat bossen die op den duur volgroeid zijn nauwelijks CO2 meer opnemen. Terwijl een bos dat duurzaam gekapt wordt een continue stroom van duurzame producten en biomassa voor energie levert. Daarbij wordt steeds opnieuw CO2 bespaard, ook omdat hout CO2 intensieve bouwmaterialen vervangt.

En we zijn minder afhankelijk van fossiele brandstoff­en. Merk daarbij op dat duurzame houtproducten en biomassa voor energie hand in hand gaan. Het hoogwaardige hout gaat naar de zagerij voor duurzame producten, terwijl het laagwaardige hout en de reststromen van de zagerij naar energie kunnen.

Ook de IPCC (het klimaatpanel van de Verenigde Naties) geeft aan dat de inzet van duurzame biomassa cruciaal is om de klimaatdoelen te halen. Daarbij zien wij biomassa voor stadswarmte wel als een transitie-oplossing. Op lange termijn moeten andere duurzame bronnen de warmte voor stadsverwarming leveren.

De aanleiding van dit project is de wens om op korte termijn een significante CO2-reductie te realiseren in ons warmtenet van Amsterdam-Oost, Diemen en Almere. Dit is een eerste stap naar volledig duurzaam warmtenet in 2040. Duurzame warmte is helaas nog duurder dan warmte uit fossiele bronnen. Daarom is er voor duurzame warmte een subsidie vanuit de overheid, net zoals er subsidies zijn voor stroom uit zonnepanelen en windmolens op land. Het Rijk bepaalt de hoogte van de subsidie zodat investeerders in duurzame warmte een redelijk rendement kunnen behalen.

Ja, omdat een biomassaketel CO2-vrije warmte levert.

We kunnen niet langer wachten tot andere duurzame bronnen klaar zijn. Het verbranden van fossiele brandstoffen moet nu verminderen om de klimaatdoelen te halen. Dat neemt niet weg dat we ook hard werken aan de mix van warmtebronnen die op termijn de biomassacentrale moeten vervangen, zoals geothermie, restwarmte uit datacenters, elektrische boilers en waterstof.

Deel deze pagina