MarktRappodcast: Datacenters special

Lees de podcast

Dit is een aflevering uit de serie MarktRappodcast Specials. In deze serie bespreken experts één specifiek energiegerelateerd onderwerp of thema. Welkom bij deze eerste special van de MarktRappodcast.  

Peter Kortstra: 
In de afgelopen maanden dat we deze podcast maakten, hadden we heel vaak het idee dat we bij een onderwerp nog wel veel langer en uitgebreider bij stil konden staan. Maar goed, wij realiseren ons ook wel dat die verdieping niet voor iedereen altijd even interessant is. Dus er ontstond al vrij snel het idee om daar dan een aparte podcast aan te besteden. En vandaag is dan de eerste. En we gaan het vandaag hebben over datacenters en de datacentersector. En dat doen we samen met Andrew van der Haar. 

Andrew van der Haar: 
Leuk om hier te zijn natuurlijk. 

Peter Kortstra: 
Andrew is van de Dutch Data Center Association. Welkom Andrew, leuk dat je vandaag aanwezig bent. We gaan daar zo uitgebreid op in. Maar niet nadat ik ook mijn collega’s aan u heb voorgesteld met wie we deze podcast maken. Dat zijn Tessa Terhoeve en Rick Marsman. Welkom ook beiden. 

Tessa Terhoeve: 
Ja. 

Rick Marsman: 
Ja. 

Peter Kortstra: 
En mijn naam is Peter Kortstra. Maar inderdaad, laten we even kort ingaan op de DDA. Andrew, wat is de DDA? En ook, al is het geen goede, even aan te geven wat jouw rol daar is. Kun je dat vertellen? 

Andrew van der Haar: 
Ja, zeker. We zijn een belangenorganisatie of een brancheorganisatie voor de datacenterindustrie. Voornamelijk voor de datacenters die een vestiging in Nederland hebben. Dat kunnen internationale partijen zijn, maar dat kunnen ook regionale spelers zijn. Dus daar zit een grote onderverdeling in. En binnen de DDA doen we er alles aan op kennisdeling. Het bijdragen aan podcasts zoals dit. Dus om te laten zien wat we als sector allemaal doen. 

Peter Kortstra: 
Ja, want dat lijkt me wel belangrijk. Want er verschijnen ook wel veel berichten in de media over de toename, de exponentiële groei van datacenters, de opkomst van AI. Allemaal onderwerpen die we in deze podcast nog zeker gaan behandelen. Voordat we daar verder op ingaan: kan je kort schetsen hoe groot de datacentersector in Nederland is? Zowel qua aantal locaties als het economisch belang ervan? 

Andrew van der Haar: 
Ja, als je daarnaar kijkt, dan moet je de datacenters wel verschillend maken. Je hebt de bedrijven die enterprise datacenters hebben, dus eigen datacenters. En dan heb je de colocatie datacenters. Daar zijn er ongeveer 200 van. En dan heb je de hyperscale datacenters, en daar zijn er in Nederland een tweetal van die actief zijn. Die colocatie datacenters, dat is vaak ook waar mensen denken: wat gebeurt er nou binnen? Daar zit bijvoorbeeld het betalingsverkeer dat erdoor loopt. Of ziekenhuizen die hun ICT op een veilige plek willen stallen. Die bedrijven zorgen ervoor dat het altijd aanblijft en continu beschikbaar is. 

Peter Kortstra: 
Dus het datacenter is eigenlijk meer de fysieke locatie en de services die daarin staan zijn dan van bedrijven? Moet ik dat zo zien? 

Andrew van der Haar: 
Ja, zo kan je dat zien. Dat klopt. 

Rick Marsman: 
En als je kijkt bij de datacenters die aangesloten zijn, en die onderverdeling die je noemt, zit dan ook nog een verschil in het verbruiksprofiel? Of is het echt gelijk en iedereen zegt: datacenters hebben een vlak verbruik? 

Andrew van der Haar: 
Ja en nee. Je ziet wel dat regionale datacenters over het algemeen een iets ander profiel hebben. Die bedienen vaak de lokale of regionale markt. Vaak zijn dat iets kleinere locaties. Alhoewel je die ook wel ziet groeien. Dan heb je de landelijke of internationale spelers. Die hebben vaak wel een ander profiel. Regionale spelers zitten vaak tot 10 megawatt. De landelijke of internationale spelers zitten vanaf 10 tot 20 megawatt of hoger aan aansluitcapaciteit. 

Rick Marsman: 
En is dat verbruik van zo’n regionale dan ook vlak? Of is dat bijvoorbeeld meer tijdens werktijden? 

Andrew van der Haar: 
Door de diversiteit van klanten is het over het algemeen vrij vlak, dag en nacht. Dat maakt eigenlijk niet uit welk type datacenter je hebt. Vaak zijn klanten overdag druk, bijvoorbeeld kantoorautomatisering. En ’s nachts worden backups gemaakt. In de nacht zijn er weer andere processen die plaatsvinden die overdag niet plaatsvinden. Die mix zorgt ervoor dat het redelijk stabiel en vlak is. Dat neemt niet weg dat er flexibiliteit mogelijk is binnen die processen. 

Peter Kortstra: 
Als je dan kijkt naar het elektriciteitsverbruik van de sector, hoe verhoudt zich dat tot de rest van Nederland? 

Andrew van der Haar: 
Volgens mij zitten we bij de laatste CBS-cijfers op 4,6 procent stroomverbruik. Dat klinkt als een groot aantal, maar de EV-markt zit volgens mij ook op 18 procent van stroomverbruik. Dus ja, het is natuurlijk een groot stroomverbruik, maar ik denk dat het relatief meevalt. 

Peter Kortstra: 
En hoe verwacht je dat dit zich de komende jaren ontwikkelt? 

Andrew van der Haar: 
Je ziet best wel veel projecten in de steigers staan. Zoals de AI-fabriek in Noord-Nederland. Zodra die live gaat, zal dat een extra datacenterbelasting zijn met hoge densiteit. Dus dat heeft ook weer een extra stroomaansluiting nodig. Je ziet dat colocatie datacenters binnen hun klantenkring meer AI-vragen krijgen. Wat het vaak inhoudt is dat de dichtheid van de CPU- of GPU-capaciteit hoger wordt. Het stroomverbruik per rack gaat dan omhoog. Maar doordat oudere apparatuur wordt vervangen, zie je dat het totale profiel redelijk gelijk blijft. 

Peter Kortstra: 
Als het nu net onder de 5 procent is, hoe zie je dat bijvoorbeeld richting 2030? 

Andrew van der Haar: 
Dat heeft natuurlijk ook te maken met de netcongestie. Krijgen datacenters vergunningen? Hoe snel gaat dat? Als je dat even wegdenkt, dan zie ik dat we mogelijk zouden verdubbelen in aanvragen. Dus dat we richting 10 procent stroomverbruik zouden kunnen gaan. Dan heb ik nog niet meegenomen wat andere sectoren doen. 

Peter Kortstra: 
Wat we ook veel in de krant zien is de duurzaamheid, of eigenlijk het gebrek daaraan, van datacenters. Hoe ziet de sector dat? 

Andrew van der Haar: 
Stroom is natuurlijk de sleutel om je bedrijf te runnen. Zonder stroom kan je niet doorgroeien. Die vraag komt van klanten. Datacenters bedenken niet zelf dat ze meer stroom nodig hebben. Dat is voor de processen die klanten uitvoeren. De datacenters zijn continu bezig om hun faciliteiten te optimaliseren. Dat wordt uitgedrukt in PUE, Power Usage Effectiveness. Dat is al het stroom dat je nodig hebt om de ICT aan te houden. Dus koelmachines, verlichting, alles wat nodig is om de ICT-vloer operationeel te houden. In Nederland zit het gemiddelde op 1,39. Dat betekent dat er 39 procent extra stroom nodig is om de ICT draaiend te houden. En vanuit wetgeving wordt er flink gekeken hoe je die 1 naar beneden krijgt. 

Rick Marsman: 
En hoeveel van het verbruik in die datacenters is eigenlijk voor de BV Nederland bedoeld? 

Andrew van der Haar: 
Dat is een terechte vraag. Een exact percentage heb ik niet. Maar er is veel dat gewoon in Nederland wordt gebruikt. Office-applicaties, Teams-calls, Google-calls. Dat loopt via Nederlandse datacenters. Ook boekhoudsoftware en fintech zijn groot in Nederland en staan in Nederlandse datacenters. Maar klanten zeggen vaak: je mag niet vertellen dat wij hier zitten. Dus dat maakt het lastig om concreet te maken wie waarvoor verantwoordelijk is. 

Peter Kortstra: 
Je kan elektriciteit labelen als Nederlands of Europees. Kan je data ook zo labelen? 

Andrew van der Haar: 
Datacenters proberen 99,9 procent hernieuwbaar in te kopen. Maar wind waait niet altijd en de zon schijnt niet altijd. Dus er wordt ook gekeken hoeveel uur het daadwerkelijk groene stroom is. Die mix tussen aanbod en klantzijde is belangrijk. 

Rick Marsman: 
Zou AI daar ook nog een rol in kunnen spelen? Bijvoorbeeld in reductie van CO2? 

Andrew van der Haar: 
AI is echt een duidelijke enabler. Je ziet dat AI wordt gebruikt in gebouwbeheerssystemen. Bijvoorbeeld om koelinstallaties slimmer aan te sturen. Dat die net een minuut later aanspringen als dat geen impact heeft op de continuïteit. AI wordt dus wel degelijk gebruikt binnen datacenters. 

Rick Marsman: 
En zetten jullie dat ook in tegen netcongestie? 

Andrew van der Haar: 
We zijn al een paar jaar geleden met Netbeheer Nederland en het ministerie het project Slim met Stroom gestart. Om met batterijcapaciteit en noodstroomaggregaten netcongestieproblematiek aan te pakken. Bijvoorbeeld door op piekmomenten offline te gaan of terug te leveren voor peakshaving. Technisch kan het. De bereidheid is er. Maar wetgeving is soms nog een uitdaging. 

Peter Kortstra: 
Er ligt dus ook een kans? 

Andrew van der Haar: 
Zeker. We hebben vanuit de DDA het rapport Data en Energie Hubs ingeleverd. Waarin je bij nieuwbouw beter kijkt naar energieopwek, andere gebruikers, synergievoordelen. Bijvoorbeeld een zonnepark of windpark naast een datacenter. Dan breng je vraag en aanbod direct bij elkaar. Dat lost problemen op en helpt ook bij de wachtlijst van 14.000 bedrijven die nu wachten op aansluiting. 

Rick Marsman: 
Hoe belangrijk is locatie dan? Bijvoorbeeld Flevoland of Friesland? 

Andrew van der Haar: 
Iedereen wil dicht bij een internetknooppunt zitten. Maar het maakt niet altijd uit, mits je de juiste mix hebt. Niet elk datacenter is locatiegebonden. Als het niet tijd- of locatiegebonden is, kan dat prima in Flevoland, Friesland of Drenthe. In Drenthe zit bijvoorbeeld nog niet zo veel datacentercapaciteit. Dan kan dat prima. De connectiviteit daarin, de glasvezelkabels, is dan natuurlijk wel essentieel. 

Peter Kortstra: 
Dan kan dat prima en de connectiviteit daarin hebben de glasvezelkabels als die maar op enige manier ook aan te voeren zijn of aan te leveren zijn en dan heb je gewoon hele goede mix dus het is niet per se dat het in Amsterdam moet omdat daar het knooppunt zit daar ligt al de meeste connectiviteit en daar zit het beste ecosysteem en dan wil je het liefst in de MRA-regio er dus niet alleen Amsterdam stad wordt ook nog wel eens verward dat het allemaal in centrum moet, maar gewoon in de Amsterdam regio. 

Tessa Terhoeve: 
Ja, metropoolregio Amsterdam. 

Peter Kortstra: 
Metropoolregio Amsterdam. 

Andrew van der Haar: 
Tessa, jij zei nog iets over dat rapport van de IEA volgens mij, over de problematiek van de netcongestie. Ik was nog even nieuwsgierig, daar stond namelijk ook in dat 20% van de datacenters vertraging oploopt als gevolg van netcongestie. En ik vroeg me af, dat is dan internationaal, hoe is dat in Nederland? 

Tessa Terhoeve: 
Ja, in Nederland is dat natuurlijk niet anders. Je ziet de wachtlijsten. Die wachtlijsten zijn natuurlijk niet alleen voor datacenters. Die is voor alle bedrijven. Je noemde het, 14.000 bedrijven. Die zitten te wachten met smart op een aansluiting. De prioritering van ACM moet daar wat verlichting in gaan brengen. Dus dat de politie en de gezondheidszorg in ieder geval door kunnen gaan. En daarna woningbouw. En we hebben vanuit de DDA ook gezegd: datacenters zijn natuurlijk ook heel erg belangrijk. Want ook die vitale infra zoals politie en zorg die staan in de datacenters hier. Net zoals wat ik zei kan je als datacenter niet altijd aantonen dat specifieke uitbreiding voor ziekenhuis is. Daar zijn wel mogelijkheden voor of oplossingen voor om dat dan ook te matchen. Dus ja, die wachtlijsten die zorgen er wel voor dat we op achterstand komen met de rest van de wereld. Dus als Europa zijnde, als wij niet door blijven digitaliseren, dan gaan we wel achterlopen. Dus het heeft invloed op de elektrificatie van de industrie, maar ook voor datacenters. 

Andrew van der Haar: 
Ik vroeg me nog even af, dat is meer ook persoonlijke interesse. We hebben het altijd over netcongestie. Is er zoiets als netcongestie bij datacenters? Doordat het toename is van het dataverbruik en van AI. Dat je zegt, het datanet loopt langzaam vol. Of is die uitdaging er niet? 

Tessa Terhoeve: 
Ja, zeker wel. Wat je mooi ziet in de connectiviteitsmarkt. Die kijkt natuurlijk ook, wat er gaat gebeuren. Hebben we genoeg capaciteit? Moet er nog meer glasvezel de grond in? Dat is wel leuk. Ik zag een artikel van: bij de netbeheerders zijn ze meer koper de grond in het stoppen. Bij de connectiviteit en de telecommarkten willen we het koper uit de grond hebben. Dat moet vervangen worden voor glasvezel. Dus zeker zijn daar uitdagingen, ook op de internationale verbindingen. Vanuit de DDA zijn we ook nauw betrokken bij de Zeekabelcoalitie, om meer nieuwe trajecten naar Nederland te krijgen. Dus dat we die internationale verbindingen voor connectiviteit gewoon goed op orde houden. 

Rick Marsman: 
En hoever lopen we als Nederland met de datacenters voorop? Of zijn wij een volger, frontrunner, hoe moet je het zien? 

Tessa Terhoeve: 
Ja, we zijn eigenlijk wel frontrunner. Van oorsprong heb je de FLAP en de FLAPD, dus Frankfurt, Londen, Amsterdam, Parijs. Dat zijn wel de hubs waar data tussen getransporteerd wordt. Daar zie je ook de meeste datacenterconcentratie. En precies wat je net schetste, van kan het ook naar buiten. Nu zie je dus meer de tier 2-locaties. Dus buiten de regio verschijnen of in ieder geval zoeken datacentereigenaren van kunnen we daar nog groeien. Maar ook andere landen zoals Polen of Tsjechië of Bulgarije. Die landen. Daar wordt ook gewoon wel naar gekeken van kunnen we daar nog zitten. Zodat we nog enigszins op Europees grondgebied zitten. En dicht bij de Europese gebruiker want we zijn natuurlijk wel met 450 miljoen consumenten best een grote markt voor heel veel partijen. Het is een interessante speler vanuit internationale optiek. Maar ergens klinkt het dan ook logisch om het inderdaad wel binnen Europa te houden, die datacenters. Maar misschien niet in Nederland, wanneer 14.000 bedrijven op de wachtlijst staan. 

Peter Kortstra: 
Ja, kijk, die 14.000 bedrijven die op de wachtlijst staan die willen ook gewoon blijven werken en die willen ook kantoren neerzetten en daar een pc of een laptop op het scherm hebben. Dus daar zal een applicatie op draaien. Dus zolang je die mix niet goed hebt of niet bij elkaar brengt ja dan blijft dat gewoon een uitdaging. 

Andrew van der Haar: 
Want we hadden nog even een voorgesprekje en toen zei je ook van het maakt wel degelijk ook uit waar die data vandaan komt en waar het datacenter staat. Zeker als het gaat om financiële informatie die zo dicht mogelijk bij een bank of een financiële instelling moet staan. En daar waar de informatie en de data wat minder relevant is of minder actueel of snel aanwezig hoeft te zijn kan dat wat verder weg van het land van herkomst. 

Tessa Terhoeve: 
Exact. Dus daar kan je wel natuurlijk naar kijken. Datasoevereiniteit of dataautonomie is gewoon een belangrijk thema geworden. En ik vind dat wel een mooie ontwikkeling. Dat mensen bewust worden van waar ze hun data eigenlijk opslaan. Ook vanuit de bedrijven. Dus dat ze niet zomaar overal alles neerzetten. En als ze wel ergens een keuze voor hebben gemaakt, dat ze dus daar afspraken over hebben gemaakt. Dus staat ook werkelijk daar. Dus dat ze eigenaarschap houden over kritische data. Vaak is dat voor de datacenters zelf iets minder relevant. Omdat het, zoals we eerder ook al zeiden, vaak de co-locatiedatacenters zijn. Dus die beheren niet die data, maar de dienstverleners daarbinnen, die moeten er wel voor zorgen. Fintech is daar natuurlijk een goed voorbeeld van. Dat dat dus dichtbij staat of op een plek staat waar andere mogendheden, of het nou in dit geval Amerika, China of Rusland of Brazilië of Afrika, het maakt niet uit, maar dat je in ieder geval baas blijft over je eigen dataprofielen. 

Rick Marsman: 
Het lastige is denk ik dat de energiemarkt vrij ongrijpbaar is voor de meeste mensen. Ik denk dat misschien sinds de energiecrisis dat een beetje beter is geworden. Maar de data is dat natuurlijk al helemaal. Dus iedereen denkt: waar moeten die datacenters hier? Maar ja goed, we gebruiken zelf als consument heel veel data. En ik denk dat dat eigenlijk misschien wel de parallel is met de energiemarkt. In die zin dat we minder afhankelijk willen zijn van andere landen. Dus moeten we onze eigen energievoorziening op orde hebben door windparken of zonneparken. En eigenlijk wil je ook, waar je het net over had, over die datasoevereiniteit, als je die data in Nederland wilt hebben, dan zul je ook moeten investeren in Nederlandse datacenters. 

Tessa Terhoeve: 
Exact. Dus dat moet dan hand in hand gaan. Het is een soort van basisbehoefte die bij elke uitbreiding ook ontstaat. Als een bedrijf uitbreidt of er meer elektriciteitsvraag komt, komt er ook soort van meer datavraag. Dus heb je ook een multiplier erin zitten. Als dat lokaal moet dan zorg je voor meer elektriciteitsafname zelf maar ook indirect via datacenter of wat je ook gebruikt. 

Rick Marsman: 
Ik wil nog even terugkomen op het netcongestieverhaal... 

Peter Kortstra 
Omdat ik mijn ICT-apparatuur aan heb staan. Dat is ook een best complex systeem als je dat dan ook weer moet gaan verrekenen met die specifieke klanten. Je ziet volgens mij ook niet veel partijen, in ieder geval ik zie ze niet, die actief met de koersen meehandeIen. 

Andrew van der Haar 
Dus wat we net zeiden over die batterijcapaciteit, dat je die zou inzetten als businessmodel: ze zien het businessmodel echt als het leveren van continuïteit voor klanten. Ze willen graag bijdragen aan verlichting van het net, maar dat is denk ik de crux. Voorspelbare energietarieven zijn echt belangrijk voor de continuïteit. Zeker vanwege dat vlakke profiel, zodat je dag en nacht weet wat je uiteindelijk moet gaan doorberekenen aan je eindklant, want die betaalt uiteindelijk de stroomrekening. 

Peter Kortstra 
En uiteindelijk wil je daar zo goed mogelijk mee omgaan, maar volgens mij ook zo weinig mogelijk energie verbruiken. Dus energie-efficiëntie. Jij zei daarnet al iets daarover. Heb jij wellicht een voorbeeld van datacenters waar nieuwe technologie of een nieuwe toepassing wordt gebruikt waarbij we echt denken dat we daarmee het energieverbruik kunnen reduceren? 

Andrew van der Haar 
Ja. Je ziet best wel veel mogelijkheden om energie te reduceren, maar die hebben ook weer impact op de locatie waarin je zit. Je ziet wel eens berichtjes dat een hele lage PUE wordt gehaald. Vaak is dat in de Nordics, waar de temperatuur gewoon kouder is dan in Nederland. In Nederland is het soms best warm. Dus daar kan je effectiever koelen. Je ziet ook nieuwe koelmethodes opkomen, zoals liquid cooling of direct-on-chip. Dus dat je efficiënter koelt op de plekken waar het warm is, in de hotspots, bij de CPU’s. Of dat ze worden ondergedompeld in grote baden met niet-geleidende vloeistof. Dat zijn allemaal nieuwe technieken. Ze worden ook wel toegepast, dus het is niet alleen ontwikkeling. Maar vaak ontbreken standaarden nog. Het is beschikbaar, maar niet altijd toepasbaar op alle locaties. Dus je ziet dat datacenters daar continu mee bezig zijn: hoe kan ik dat beter optimaliseren? Er worden ook best veel investeringen gedaan zonder dat daar direct een return on investment tegenover staat, maar gewoon omdat het uiteindelijk beter is voor het milieu en de CO₂-footprint. 

Rick Marsman

Zijn dat ook echt gamechangers, wat jij net noemt? 

Andrew van der Haar 
Ja, die vloeistofkoeling, direct-on-chip-koeling, dat is echt wel een gamechanger. Maar die is niet altijd toepasbaar bij een datacenter dat in het verleden is gebouwd, zeker bij colocatie met meerdere klanten. Dan moet je al die klanten afgaan en zeggen: het is wel handig dat jij ook nieuwe apparatuur aanschaft die aangesloten kan worden op dat koelsysteem. Niet elke server kan je zomaar in zo’n systeem zetten. Dat vraagt investeringen. Je zou ze dus moeten dwingen of in ieder geval adviseren om nieuwe investeringen te doen, terwijl de bestaande apparatuur misschien nog niet is afgeschreven. Het is dus echt een investering op termijn. Dat maakt de dialoog tussen datacenter en klant best een uitdaging. 

Tessa Terhoeve 
En worden datacenters daar vanuit wetgeving ook op gechallenged? 

Andrew van der Haar 
Ja. Je ziet dat die dynamiek steeds beter begint plaats te vinden. Ook klanten zien in dat ze het anders moeten inrichten. Dat een testserver bijvoorbeeld niet meer dag en nacht hoeft aan te staan, maar gewoon uit kan als die niet wordt gebruikt. 

Rick Marsman 
Is er ook een soort tweedehandsmarkt, zoals in de industrie? Dat een oude productielijn wordt verkocht aan een andere partij. Is dat met racks en servers ook zo? 

Andrew van der Haar 
Ja, zeker. Er is een hele grote returnmarkt. Switches, servers en routers worden ingenomen, krijgen een herbestemming of worden ontmanteld om waardevolle grondstoffen zoals goud eruit te halen. Er gaat eigenlijk niet zozeer iets naar de kliko. Ook bij de bouw van datacenters wordt gekeken naar duurzaam beton en nieuwe materialen. Dat wordt gewoon ingezet. Dat is echt een markt die niet is achtergebleven. 

Rick Marsman 
Dat zijn best wat duurzaamheidsinitiatieven die je noemt. Op het gebied van energie en elektriciteit: investeren jullie bijvoorbeeld ook in zon- of windparken? Of moet ik dat vooral zoeken in PPA’s? 

Andrew van der Haar 
Ik denk dat PPA’s echt het grootste voorbeeld zijn. Daarin is de datacentersector een van de frontrunners. Daarmee maak je het ook mogelijk dat wind- en zonneparken gefinancierd kunnen worden, omdat er zekerheid is dat een klant als anchor tenant aanwezig is. Je ziet ook wel dat datacenters op platte daken zonnepanelen leggen. Het direct invoeden in het datacenter zie je minder, vanwege de complexiteit van de no-break-situatie. Je kan niet zomaar als gewoon bedrijf gelijk invoeden. Maar je ziet wel degelijk dat duurzaamheid terugkomt in verantwoording en verslagen. 

Peter Kortstra 
Een PPA is voor luisteraars die het niet weten een Power Purchase Agreement, dus een langetermijncontract tussen leverancier en afnemer voor het afnemen van duurzame elektriciteit. Zijn er ook concrete doelstellingen waar de sector naartoe werkt? Bijvoorbeeld in 2030 of 2050? 

Andrew van der Haar 
De meeste datacenters zijn aangesloten bij de Climate Neutral Data Centre Pact. Dat is een Europese koepel van datacenters. Daarin staat dat we als sector in 2050 net zero willen zijn. Dat gaat over elektriciteit, maar ook over waterverbruik. Er zitten meer aspecten aan duurzaamheid dan alleen stroom. 

Tessa Terhoeve 
Hebben jullie het idee dat duurzaamheid belangrijker is geworden als functie binnen een datacenter? 

Andrew van der Haar 
Ik denk dat de datacentersector, als relatief jonge sector, al volledig elektrisch is. Dus duurzaamheid zat er al in. Waar bespaard kon worden, werd dat al gedaan. Wat er misschien aan ontbrak, is dat het niet altijd transparant naar buiten werd gebracht. Nu zie je die beweging wel. Het moet zichtbaar worden. Datacenters rapporteren volgens de juiste normen en waarden, zodat het transparant is voor iedereen. 

Rick Marsman 
Wat is dan de grootste fabel rondom datacenters waar jullie last van hebben? 

Andrew van der Haar 
Dat het lelijke gebouwen zijn. Ik vind ze hartstikke mooi. Maar over smaak valt niet te twisten. 

Peter Kortstra 
Volgens mij hebben we alles besproken wat we wilden bespreken. Tessa? Rick? Volgens mij hebben we alles wel. Andrew, is er nog iets wat niet aan de orde is gekomen maar wat je nog graag wilt delen? 

Andrew van der Haar 
Je ziet dat er veel initiatieven samenkomen. Er komt meer bewustwording, ook over datasoevereiniteit. Dat vind ik belangrijk. En de samenwerking met industrie, zoals met jullie, maar ook met andere sectoren. Warmte-uitkoppeling is echt een belangrijk punt. Met de nieuwe collectieve warmtewet zie je doorbraakprojecten ontstaan. Datacenters kunnen in dat ecosysteem bijdragen door warmte te leveren aan een warmtenet. 

Peter Kortstra 
Warmte leveren aan een warmtenet. Dan hebben we volgens mij echt alles besproken. Het was niet uitputtend, maar wel heel veel. Dat was het einde van deze eerste special over datacenters. Dankjewel Andrew voor jouw bijdrage aan deze special. Hartstikke leuk dat je aanwezig was. Superinteressant. Ik heb er in ieder geval veel van geleerd. We hopen dat u als luisteraar het ook interessant vond. Mocht er een sector of onderwerp zijn waarvan u denkt: dat is interessant om een special over te maken, laat het ons vooral weten via podcast@vattenfall.nl. Luister ook onze reguliere podcast via Spotify en binnenkort ook via Apple Podcast. Voor nu dank voor het luisteren en tot de volgende keer.