Prijsontwikkelingen energiemarkt

De energie die jij de komende periode van ons gaat afnemen, kopen wij vooraf voor je in. Op de inkoopmarkt voor energie. Ook wel groothandelsmarkt genoemd of afgekort de energiemarkt. Dat inkopen doen we niet in één keer, maar gespreid over een periode. Daarmee stellen we het variabele tarief vast voor de komende periode. 

Of een vast of variabel contract de beste keuze is, hangt van verschillende zaken af. Hou je van grip en zekerheid? Of neem je graag een risico zodat je van de laagste prijs kunt profiteren? 

Bij een variabel contract beweeg je mee met de markt. Als de daling blijft doorzetten, dan profiteer je daar van. Maar als de inkoopprijzen later dit jaar toch weer gaan stijgen, dan stijgt jouw tarief ook.

Als je je tarief nu vastzet en de prijzen gaan later weer stijgen, dan heb je een goede keuze gemaakt. Maar als de prijzen in de loop van het jaar nog verder dalen, kun je daar weer niet van profiteren.

De energiemarkt kunnen we niet voorspellen. Wel kun je ons vasteprijs aanbod bekijken dat we voor je hebben klaar gezet in Mijn Vattenfall:   

Bekijk het aanbod

Bij een contract met een variabel tarief duurt het even voor je dit terugziet in je tarieven. Er zit een vertraging tussen veranderingen van de groothandelsprijzen en de wijzigingen van je tarieven. Dit heeft te maken met onze inkoopstrategie. We kopen energie vooraf voor je in. Niet in één keer, maar gespreid over een periode.

Door deze spreiding zit er vertraging in het doorberekenen van de prijzen op de energiemarkten en je variabele tarief. Bij een verlaging kan het dus iets langer duren, voor we het tarief verlagen. Maar het kan ook in je voordeel werken bij een verhoging. Hierdoor konden we bijvoorbeeld de extreme pieken in inkoopprijzen in 2022 dempen.

Nadat wij de inkoopperiode hebben afgesloten en de prijs hebben vastgesteld, informeren wij je over het nieuwe tarief. We informeren je minimaal 30 dagen van te voren over je nieuwe variabele tarieven. Daarom kunnen we een nieuwe prijs niet direct in laten gaan, maar zit hier altijd ruim een maand tussen.  

De prijzen van gas en stroom op de inkoopmarkt van energie zijn bewegelijk: net als bijvoorbeeld aandelen gaan ze omhoog en omlaag. Dit komt onder andere door:

• Vraag naar gas en stroom
• Aanbod van gas en stroom
• Hoe vol gasvoorraden zijn
• Onzekerheid in de markt
• Geopolitieke ontwikkelingen
• Het weer

Dat komt door verschillen in de inkoopstrategie en de prijsstelling per leverancier. Een andere inkoopstrategie leidt tot een ander tarief voor de klant. De inkoopstrategie hangt af van verschillende factoren, waaronder:

1. Het aantal maanden waarin we energie inkopen voor dat deze wordt geleverd aan de consument.
2. Het moment waarop we de prijs voor de consument vaststellen.
3. Het aantal maanden waarvoor het tarief vaststaat. 

Daarnaast is ook de prijsstelling van de energieleverancier van invloed. 

Waar tot vorige week de gasprijzen nog op een laag niveau bleven ondanks de kou en de matig gevulde opslagen, zien we nu wel degelijk een stijgende gasprijs. De stijging zette vorige week vrijdag (9 januari) in: een stijging van bijna 14% in minder dan een week tijd. De laatste keer dat de prijs boven dit niveau uitkwam was afgelopen 18 november.

De afgelopen maanden leek de markt vol vertrouwen dat het geen probleem zou zijn om de winter door te komen met de huidige gasopslagen (in de EU 54% gevuld, in NL 40%). Nu er voor het einde van deze maand nog meer koud weer wordt voorspeld en er ook weinig wind wordt verwacht, lijkt het sentiment te veranderen. De aanhoudende kou zorgt voor een hogere onttrekkingsgraad uit de toch al matig gevulde gasopslagen, waardoor we zien dat de prijzen alsnog stijgen. De verschillende geopolitieke situaties zoals de aanvallen van Rusland op de Oekraïense energie-infrastructuur en de sterk toegenomen onrust in Iran dragen daar mogelijk ook aan bij. Iran ligt in een voor de olie- en gasinstructie belangrijke regio.

Later deze maand wordt er ook koud weer verwacht in Noordoost-Azië, wat daar tot een verhoogde vraag naar LNG zou kunnen leiden. Deze concurrentie in de vraag naar LNG zou ervoor kunnen zorgen dat het aanbod in Europa minder zal zijn.

Wat betreft ontwikkelingen in de wereld waren de afgelopen weken allerminst rustig te noemen, en dat was dan ook zeker terug te zien op de energiemarkten. Maar hoewel de gasprijzen, mede als gevolg van tijdelijke verstoringen in het aanbod en de weersverwachtingen, in eerste instantie opliepen, bleven desondanks extreme prijsontwikkelingen uit.

In de afgelopen kerst- en nieuwjaarsperiode werd de gasmarkt geconfronteerd met meerdere prijsopdrijvende factoren. Zo werden er door Rusland aanvallen uitgevoerd op de Oekraïense gasinfrastructuur, waren er tijdelijke productieverstoringen in Noorwegen en werden er lagere temperaturen voorspeld. Deze combinatie leidde ertoe dat de spotprijzen van gas geleidelijk stegen. Deze stijging bleek echter van korte duur. Met weersverwachtingen van temperaturen die de komende weken boven het gemiddelde voor de tijd van het jaar liggen, zagen we maandag (5 januari) voor levering de volgende dag weer een daling van de spotprijs.

Ook op de termijnmarkt was er na de prijsstijgingen in de vakantieperiode sprake van een correctie en daalden de prijzen. Naast het verwachte mildere weer speelde hier ook de geopolitieke situatie rondom Venezuela een rol. Het ingrijpen van de VS in Venezuela leidt mogelijk tot extra olieaanbod. Dit zorgde voor dalende olieprijzen, wat ook weer effect had op de gasmarkt.

De gasprijzen zijn de afgelopen week verder gedaald. De prijs van een MWh gas kwam afgelopen donderdag (11 december) uit op het laagste punt in twintig maanden. De dagen erna zijn de prijzen weer iets gestegen, maar gisteren (dinsdag 16 december) daalde de prijs weer. 

De goede aanvoer van LNG blijft de marktprijzen drukken. Marktpartijen hebben er nog steeds het vertrouwen in dat de aanvoer van LNG zodanig is dat deze de extra vraag van een eventuele koude periode zal dekken.

De prijs van gas is sinds vorige week verder gedaald, waarmee de dalende trend van de gasprijs aanhoudt.  

De lage gasprijzen die we de afgelopen tijd zien op de markt voor de maandvooruit contracten voor gas worden met name veroorzaakt door voldoende aanbod van LNG en Noors gas, en de milde temperaturen voor de tijd van het jaar. De lichte prijsstijging van afgelopen dinsdag 9 december werd veroorzaakt door de verwachting dat er de komende dagen minder windenergie zal zijn en doordat de temperaturen ook iets naar beneden zullen gaan. 

Gasvoorraden

De gasbergingen in Europa zijn momenteel voor gemiddeld 72,53% gevuld. Hoewel dit bijna 10 procentpunten lager is dan vorig jaar, zien we dat de markt hier nog niet echt op reageert en dat prijsstijgingen vooralsnog uitblijven. De eerdergenoemde milde temperaturen en een goede aanvoer van LNG en Noors gas zijn hiervoor de belangrijkste redenen. 

De gasprijzen zijn de afgelopen week verder gedaald. De markt laat al anderhalve week een dalende trend zien. Dat is vooral het gevolg van de milde temperaturen, waardoor de vraag naar gas minder is en het ruime aanbod van gas.  Daarnaast blijven ook geopolitieke factoren, zoals de huidige gesprekken over een vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne, een rol spelen bij de totstandkoming van de gasprijs. Hoewel een vredesakkoord voor de fysieke levering van gas aan Europa waarschijnlijk weinig verschil zal maken, drukt het wel de huidige gasprijs. Tegelijkertijd zorgt de oorlog tussen de twee landen ook nog steeds voor (kortstondige) prijsstijgingen, bijvoorbeeld toen Poetin begin deze week zei dat de Europeanen de vredesbesprekingen zouden saboteren. Die uitspraak zorgde kort voor een stijging van de gasprijs. De daling van de gasprijs zal mogelijk minder worden of de prijzen zullen wellicht weer gaan stijgen, als de vraag naar gas uit Azië weer gaat toenemen. 

Prijzen CO2-emissierechten blijven hoog

De prijzen van CO2-emissierechten laten al sinds deze zomer een stijgende trend zien, maar deze is al wel twee dagen achter elkaar aan het dalen. Waarschijnlijk ligt het naderende einde van het jaar daaraan ten grondslag.

De afgelopen dagen zijn de prijzen op de gasmarkten verder gedaald.  

Deze dalingen komen mede door een stabiele LNG-aanvoer en weersverwachtingen die uitgaan van milder weer. Hierdoor is de zorg dat het huidige aanbod onvoldoende is om aan de gasvraag in de winter te voldoen iets verminderd. Ook de risicopremie in zowel korte- als lange termijngascontracten daalde, nadat de VS en Oekraïne dit weekend vooruitgang meldden in vredesonderhandelingen. Dit alles zorgde ervoor dat we dalende prijzen op de gasmarkten zien.

Toenemende vraag naar LNG vanuit Azië 

Een eventueel vredesakkoord zal er niet toe leiden dat de EU snel haar verbod op Russisch pijpleidinggas zal terugdraaien, zo is de verwachting. Naast politieke factoren speelt er namelijk ook nog een aantal juridische geschillen tussen Gazprom en zijn voormalige Europese klanten; het oplossen van deze conflicten zal tijd kosten. De kans is groot dat te zijner tijd de Russische gasstromen eerder richting Azië gaan dan naar Europa. 

In de afgelopen dagen stegen de prijzen van gas en elektriciteit op de termijnmarkten licht. De belangrijkste oorzaken van deze stijging zijn de lagere temperaturen en het feit dat er minder wind was. Daarnaast was er ook ongepland onderhoud aan de Noorse gasinfrastructuur. Mede hierdoor is er tijdelijk minder aanbod van gas en stijgen de gasprijzen. De verwachting is wel dat het onderhoud op zeer korte termijn zal worden afgerond. 

Onttrekken van gas uit de voorraden toegenomen  

Door de weersverandering is het onttrekken van gas uit de gasopslagen toegenomen. De hoeveelheden die nu worden onttrokken uit de gasvoorraden hebben echter nog niet het niveau van vorig jaar bereikt. Toen werd in Nederland in de eerste zeventien dagen van november ruim 9% van de capaciteit onttrokken, daar waar dat in dezelfde periode dit jaar nog niet 1% is.  

We zien op dit moment lage en stabiele gasprijzen op de energiemarkten. Hiervoor zijn verschillende redenen. Door de milde temperaturen voor de tijd van het jaar is er minder vraag naar gas voor verwarming en is de aanvoer van LNG goed en komt er ook voldoende gas via de pijpleidingen uit Noorwegen naar Europa.

Het lijkt erop dat ook de komende tijd het weer mild blijft. Hoewel voor volgende week lagere temperaturen in Noordwest-Europa worden voorspeld, stijgen de temperaturen naar verwachting ook weer naar waardes die boven het gemiddelde voor de tijd van jaar liggen. 

Gasopslagen 

De gasopslagen zijn in Nederland voor 73% gevuld. Op Europees niveau zijn deze voor ongeveer 83% gevuld, die vulgraad is de afgelopen maand amper veranderd. Deze 83% is ongeveer 10 procentpunt lager dan vorig jaar. De lagere vulgraad met tegelijkertijd een lagere gasprijs geeft goed het vertrouwen van de markt weer. De lage vulgraad van de gasopslagen betekent echter wel dat de markt gevoeliger is voor verstoringen. Wanneer er door verstoringen of een veranderende geopolitieke situatie minder gas naar Europa komt, is dat minder gemakkelijk op te vangen met gas uit de opslagen, wat weer tot prijsstijgingen kan leiden. 

De prijs van gas is deze week licht gestegen ten opzichte van vorige week. Deze prijsstijging is vooral het gevolg van bijgestelde weersverwachtingen: zowel de temperatuur als de verwachte wind zijn naar beneden bijgesteld. Met name de hoeveelheid windenergie is van grote invloed op de gasprijzen omdat er, wanneer er weinig wind is, meer elektriciteit moet worden opgewekt met gascentrales. In Duitsland (Europa’s grootste gasmarkt) wordt voorzien dat de windcapaciteit vandaag (5 november) ongeveer 22 GW bedraagt, maar dat deze de komende dagen sterk zal afnemen en dat dit op zaterdag nog maar 1 GW zal zijn.

CO₂-prijzen

De lagere temperaturen en minder aanbod van windenergie zorgen er ook voor dat de CO₂-prijzen stijgen. Die prijsstijging werd nog eens versterkt door de Duitse overheid aangekondigde subsidies voor industrieel elektriciteitsverbruik. Ook wordt er op de markt voor emissierechten nog steeds veel gespeculeerd over een mogelijke krapte op de CO₂-markt in het komende jaar.

Ook deze week is de gasmarkt redelijk stabiel gebleven, al kende de markt afgelopen week een tijdelijke stijging als gevolg van Amerikaanse sancties tegen twee grote Russische energiebedrijven. Afgelopen donderdag (23 oktober) stegen de prijzen daarom kort, maar die daalden de dagen erna ook weer.

Het huidige gasaanbod is nog steeds goed. De aanvoer van LNG richting Europa is deze maand met 19% toegenomen ten opzichte van de maand september. Ook wereldwijd neemt de LNG-export toe, met deze maand een groei van 5% ten opzichte van de maand oktober vorig jaar. De vraag naar LNG in andere delen van de wereld (buiten Europa) is daarentegen juist minder, waardoor er op dit moment een beter aanbod is in Europa.

Vooruitzichten gasmarkt goed 

Ook voor de komende tijd is het vooruitzicht nog steeds goed. De vraag naar LNG vanuit Azië is minder, waardoor de aanvoer naar Europa stabiel blijft. Vooralsnog zijn er geen tekenen dat die situatie op korte termijn zal veranderen. Dit zorgt er ook voor dat de markt er momenteel vertrouwen in heeft dat Europa met het huidige goede aanbod van LNG ook de extra vraag als gevolg van een mogelijke koude periode kan opvangen. Een belangrijke reden waarom we op dit moment geen hogere gasprijzen zien, ondanks de minder gevulde gasopslagen ten opzichte van vorig jaar. De opslagen in Europa en Nederland zijn op dit moment respectievelijk voor 83% en 73% gevuld. 

Op dit moment is de gasmarkt redelijk stabiel en zien we weinig extreme prijsbewegingen.

Over het algemeen laten de Europese gasmarkten een wat wisselend beeld zien. Enerzijds zien we marktpartijen anticiperen op temperaturen die uitkomen onder de temperatuur die normaal is voor de tijd van het jaar, anderzijds wordt er veel productie uit windenergie verwacht en is er een goede aanvoer van Noors gas. De verwachting is daardoor dat de hoeveelheid gas die uit de gasbergingen onttrokken hoeft te worden binnen de perken blijft. 

Op dit moment zijn de Nederlandse gasopslagen voor 72% gevuld. Dat is iets meer dan vorige maand, maar 19 procentpunt lager dan rond dezelfde tijd vorig jaar. Toen waren de gasopslagen voor zo’n 91% gevuld.

EU bereikt akkoord over verbod op import van Russisch gas

Afgelopen maandag (20 oktober) hebben de meeste lidstaten van de Europese Unie ingestemd met het voorstel om vanaf 1 januari 2028 volledig te stoppen met het importeren van gas, olie en kernenergie uit Rusland. Russisch pijpleidinggas was vorig jaar nog goed voor 11,6% van alle gasimport in de EU. Vooralsnog importeert Europa jaarlijks nog voor ongeveer €15 miljard aan Russisch gas. 

Na enkele dagen van stijging, is de gasprijs inmiddels weer gedaald. De belangrijkste reden voor deze daling is de uitvoering van de eerste fase van het vredesplan om de strijd tussen Israël en Hamas te beëindigen.

Rust in deze geopolitiek gevoelige regio, die van groot belang is voor de fossiele energievoorziening, werkt prijsverlagend. Daarnaast dragen ook de milde temperaturen en een stabiele aanvoer van gas bij aan de prijsdaling. Wel is er op dit moment weinig wind, wat zorgt voor een grotere vraag naar fossiele brandstoffen voor de opwek van elektriciteit. 

Gasvoorraden

We zien de afgelopen week een duidelijke vertraging in het tempo van injecteren van gas in de gasopslagen. Inmiddels wordt er netto zelfs weer gas onttrokken. Afgelopen zaterdag 11 oktober bereikte de gasopslag in Europa een gemiddelde vulgraad van 83%, wat in de dagen daarna doorsteeg naar 83,2%.

Inmiddels is dit echter ook weer iets gedaald naar 83,1%. Het netto onttrekken kan worden verklaard door het feit dat het stookseizoen is begonnen. Gelukkig hoeft er door de relatief hoge temperaturen voor de tijd van het jaar in Noordwest-Europa nog maar weinig gas uit de opslagen te worden gebruikt. In de Nederlandse gasopslagen is er nog geen sprake van netto onttrekking, hier is de vulgraad inmiddels gestegen naar 71,9%. Wel is er ook in Nederland, net als in de rest van Europa, een stagnatie zichtbaar in het vullen van de gasvoorraden.