MarktUpdate: Onze marktexperts praten je bij

De energie die jij de komende periode van ons gaat afnemen, kopen wij vooraf voor je in. Op de inkoopmarkt voor energie. Ook wel groothandelsmarkt genoemd of afgekort de energiemarkt. Dat inkopen doen we niet in één keer, maar gespreid over een periode. Daarmee stellen we het variabele tarief vast voor de komende periode. 

Bij een contract met een variabel tarief duurt het even voor je dit terugziet in je tarieven. Er zit een vertraging tussen veranderingen van de groothandelsprijzen en de wijzigingen van je tarieven. Dit heeft te maken met onze inkoopstrategie. We kopen energie vooraf voor je in. Niet in één keer, maar gespreid over een periode.

Door deze spreiding zit er vertraging in het doorberekenen van de prijzen op de energiemarkten en je variabele tarief. Bij een verlaging kan het dus iets langer duren, voor we het tarief verlagen. Maar het kan ook in je voordeel werken bij een verhoging. Hierdoor konden we bijvoorbeeld de extreme pieken in inkoopprijzen in 2022 dempen.

Nadat wij de inkoopperiode hebben afgesloten en de prijs hebben vastgesteld, informeren wij je over het nieuwe tarief. We informeren je minimaal 30 dagen van te voren over je nieuwe variabele tarieven. Daarom kunnen we een nieuwe prijs niet direct in laten gaan, maar zit hier altijd ruim een maand tussen.  

De prijzen van gas en stroom op de inkoopmarkt van energie zijn bewegelijk: net als bijvoorbeeld aandelen gaan ze omhoog en omlaag. Dit komt onder andere door:

• Vraag naar gas en stroom
• Aanbod van gas en stroom
• Hoe vol gasvoorraden zijn
• Onzekerheid in de markt
• Geopolitieke ontwikkelingen
• Het weer

Bekijk welke effecten de afgelopen weken effect hadden op de marktprijzen. Lees meer  

Dat komt door verschillen in de inkoopstrategie en de prijsstelling per leverancier. Een andere inkoopstrategie leidt tot een ander tarief voor de klant. De inkoopstrategie hangt af van verschillende factoren, waaronder:

1. Het aantal maanden waarin we energie inkopen voor dat deze wordt geleverd aan de consument.
2. Het moment waarop we de prijs voor de consument vaststellen.
3. Het aantal maanden waarvoor het tarief vaststaat. 

Daarnaast is ook de prijsstelling van de energieleverancier van invloed. 

Ook in de afgelopen week werden er weer extreem lage en negatieve energieprijzen genoteerd op de Europese energiemarkt. Op 1 mei, de Dag van de Arbeid, daalde in verschillende landen de prijs van elektriciteit. Omdat deze dag in veel landen een vrije dag is, is er veel minder vraag naar energie. Er was daarentegen wel veel duurzame opwek met wind- en zonne-energie. Door de grote onbalans tussen vraag en aanbod daalde de elektriciteitsprijs in landen als Duitsland, Frankrijk en België voor diverse kwartieren tot extreem lage niveaus. 

Nu de vraag de afgelopen dagen weer is toegenomen en er ook minder opwek is uit zonne-energie, zijn de prijzen inmiddels weer een stuk hoger. Dit neemt niet weg dat we met Hemelvaart en Pinksteren in het verschiet dit soort prijzen deze maand vaker kunnen gaan zien. Als het weer ook op die dagen zorgt voor veel duurzame opwek, kunnen de prijzen weer extreem laag uitvallen.

Gasmarkt blijft in beweging

Na enkele beperkte handelsdagen als gevolg van zogeheten bank holidays in Europa afgelopen vrijdag en maandag, bewogen de gasprijzen gisteren weer sterk op en neer. In eerste instantie stegen de prijzen als gevolg van het nieuws dat Iran weer enkele aanvallen had uitgevoerd, maar daalden deze ook weer vrij snel toen bleek dat de VS in die aanvallen geen reden zag om de aanvallen op Iran ook weer te hervatten. Ondanks het feit dat het weer van invloed blijft op vraag en aanbod, blijft het conflict in het Midden-Oosten de bepalende factor op de energiemarkten. Een andere factor die op dit moment een belangrijke rol van betekenis speelt op de gasmarkten, is de hogere prijs die op dit moment in Azië voor LNG wordt betaald. Om ervoor te zorgen dat er voldoende LNG naar Europa komt, zal er hier een hogere prijs moeten worden geboden. 

Gasvoorraden iets aangevuld

Ondanks de hoge prijzen op de gasmarkten gaat het vullen van de gasopslagen wel gewoon door. Op Europees niveau werd er in de afgelopen week wel wat minder gevuld dan in dezelfde periode vorig jaar, maar ligt het wel boven het niveau van 2024. Als de komende maanden het vulschema van 2025 wordt aangehouden, dan zou eind september een vullingspercentage van rond de 76% gehaald kunnen worden. De vraag is echter of dit gaat gebeuren, omdat het voor marktpartijen nog steeds niet aantrekkelijk is om gas op te slaan voor de volgende winter. In Nederland zijn de opslagen op dit moment voor 11% gevuld. Dit komt eigenlijk alleen door EBN (Energie Beheer Nederland), die momenteel als enige de opslag in Norg vult. 

De gasprijzen bewegen de afgelopen dagen op een relatief stabiel niveau. Maar wel een stuk hoger dan de prijs van een week eerder, toen op vrijdag 17 april de prijs op het laagste niveau stond sinds de aanval van Israël en de VS op Iran. Die lage prijs was het gevolg van het afgekondigde staakt-het-vuren en de hoop op een snel einde van het conflict in het Midden-Oosten. Inmiddels is het staakt-het-vuren verlengd, maar is ook duidelijk geworden dat Iran vooralsnog niet geneigd is in te gaan op de eisen van de VS als het gaat om het beëindigen van het nucleaire programma. 

Gasmarkten in afwachting van ontwikkelingen

Het lijkt erop dat alle marktpartijen op de gasmarkt in afwachting zijn van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Het is op dit moment onduidelijk welke richting het conflict opgaat, maar wat in ieder geval wel duidelijk is, is dat de levering van LNG voor een langere periode onder druk zal komen te staan als gevolg van de beperkte doorvoermogelijkheid in de Straat van Hormuz. Hierdoor wordt verwacht dat de prijzen van gas deze zomer op een hoger niveau zullen liggen dan doorgaans het geval is in de zomerperiode, ook omdat de vraag hoog zal blijven door het vullen van de vrij lege gasopslagen. In Europa is de vulgraad momenteel gemiddeld 32%. 

Elektriciteitsmarkt

Door de hogere gasprijzen stijgen ondanks de relatief stabiele prijzen voor CO2-emissierechten ook de prijzen voor elektriciteit. Aan de andere kant zien we nadrukkelijk de invloed van de opbrengst van hernieuwbare energie. Vooral de opbrengst uit zonne-energie zorgde gedurende de dag voor lage prijzen en in het weekend, door de lagere vraag naar elektriciteit, zelfs zeer laag.  Gisteren (dinsdag 28 april) trok ook de wind aan, wat ervoor zorgde dat ook de prijzenbuiten de gebruikelijke ‘zon’ uren daalden. 

Door meer flexibiliteit op de energiemarkt zien we deze bewegen naar een ander patroon. Zo zagen we vorig jaar maart 52 uren met negatieve prijzen, waar dat er dit jaar in diezelfde maand slechts 19 waren. En de negatieve prijzen die we dit jaar zagen, waren ook minder negatief dan in 2025. Nu was de maand maart dit jaar ook wat minder zonnig dan vorig jaar, maar we zien duidelijk het effect van de toegenomen flexibiliteit op de markt. Er worden meer opwekinstallaties (bijv. zonnepanelen) afgeschakeld als de opwek niet nodig of rendabel is.

De prijsstijgingen van gas op maandag (20 april) en dinsdag werden met name veroorzaakt doordat de Straat van Hormuz dit weekend opnieuw werd gesloten, terwijl deze als onderdeel van het staakt-het-vuren open zou blijven. Daarnaast is er momenteel veel onzekerheid over mogelijke besprekingen tussen de Verenigde Staten en Iran, nu het staakt-het-vuren vandaag (22 april) afliep. Trump heeft aangegeven het staakt-het-vuren te willen verlengen totdat Iran een tegenvoorstel heeft gedaan en de "gesprekken zijn voltooid". Het is nog niet duidelijk hoe Iran hierop zal reageren. Daarmee is het ook onduidelijk voor hoe lang dit bestand zal gelden.

Op de korte termijn zorgen milde temperaturen in West-Europa ervoor dat de gasprijzen enigszins gedrukt worden door verminderde vraag naar gas voor verwarming. Het vulseizoen is inmiddels begonnen; de Europese gasbergingen zijn gemiddeld voor 30% gevuld en in Nederland ligt de vulgraad van de gasbergingen inmiddels op 8%.

De geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten blijven de energiemarkten sterk beïnvloeden. Op de gasmarkt zijn dan ook veel en sterke prijsbewegingen te zien, nieuws en politieke uitspraken werken vrijwel direct door in de prijsvorming. Aanvankelijk was de verwachting dat het staakt het vuren tussen de VS en Iran voor rust op de markt zou zorgen.

Voor het afgelopen weekend (11 en 12 april) daalden de gasprijzen ook, nadat bekend werd dat de Straat van Hormuz tijdelijk weer open zou gaan voor scheepvaartverkeer. Gedurende het weekend sloeg het sentiment echter om, als gevolg van de gestegen spanningen na de mislukte vredesgesprekken tussen de VS en Iran en de door Trump aangekondigde blokkade van de Straat van Hormuz. Hierdoor kwam maandag 13 april de gasprijs ongeveer 6% hoger dan vóór het weekend. 

Op dinsdag 14 april daalde de gasprijs weer. Dit kwam onder andere door berichten dat de VS en Iran de vredesgesprekken mogelijk weer willen hervatten. Ook de verwachting van milder weer met hogere temperaturen in Europa, die gemiddeld circa 1,5 graden Celsius boven het vijfjarig gemiddelde voor 15 april liggen, droeg daaraan bij. 

De energiemarkten blijven sterk in beweging als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten en de oorlogsretoriek die daarmee gepaard gaat. Hierdoor blijven de energieprijzen sterk schommelen. Zo zorgden de uitspraken van Trump afgelopen dinsdag (7 april), over het volledig vernietigen van Iran, ervoor dat de prijzen van gas en elektriciteit enorm stegen. Nu de VS en Iran vandaag (woensdag 8 april) een staakt-het-vuren hebben aangekondigd en de Straat van Hormuz de komende twee weken open is, zijn de energieprijzen weer fors aan het dalen. Door de tijdelijke opening van de Straat van Hormuz kunnen schepen die als gevolg van de oorlog vastlagen hun route hervatten en weer olie en gas vervoeren naar de rest van de wereld.

De blijvende grote vraag is of de aangekondigde onderhandelingen inderdaad afgerond kunnen worden, waardoor de oorlog tot een einde komt. Voorlopig blijft er nog veel onzekerheid boven de markt hangen. Naast de volatiliteit op de energiemarkten als gevolg van de oorlog spelen natuurlijk ook de reguliere factoren een rol. Zo zorgen de vooruitzichten op milder weer voor een enigszins prijsdrukkend effect. 

Sinds de aanvallen van de VS en Israël op Iran is de gasprijs sterk in beweging. De laatste week is de gasprijs enigszins gestabiliseerd, maar gisteren (dinsdag 31 maart) daalde de prijs fors. De reden voor deze daling is waarschijnlijk de berichtgeving over het mogelijk beëindigen van de aanvallen op Iran door de VS. Trump heeft laten weten binnen enkele weken de militaire strijd tegen Iran te willen beëindigen, ook zonder een eventuele overeenkomst met Iran. Een andere reden voor de daling van de gasprijs is het feit dat er op dit moment nog voldoende gas naar Europa komt, en het Europese continent door de hogere temperaturen nu overgaat van gas onttrekken uit de opslagen naar gas injecteren in de opslagen.

Momenteel komt er voldoende LNG naar Europa, zelfs zo’n 10% meer dan in dezelfde tijd vorig jaar. De verwachting is wel dat dit op korte termijn zal veranderen. Zo'n 20% van het wereldwijde transport van LNG wordt vervoerd door de Straat van Hormuz, die nu grotendeels afgesloten is. Hierdoor is er wereldwijd aanzienlijk minder LNG beschikbaar, wat ook Europa zal raken. De concurrentie met Azië om de beschikbare LNG zal dan ook toenemen.

De Europese gasprijzen daalden door de iets afnemende geopolitieke spanningen, nadat bekend werd dat de voorgenomen militaire aanvallen van de VS op de Iraanse energie infrastructuur zijn uitgesteld. Maar daarnaast droeg ook een goede aanvoer van gas uit Noorwegen bij aan de dalende prijs. Hoewel de prijzen zijn gedaald, liggen ze nog steeds op een hoger niveau dan vóór de onrust in het Midden-Oosten en houden de markten het conflict nauwlettend in de gaten of dit verder zal escaleren.

Vorige week donderdag (19 maart) liep de gasprijs in eerste instantie sterk op. Deze scherpe prijsstijging was het gevolg van de aanval van Israël op het South Pars-gasveld op woensdag 18 maart. Iran haalt hier 70% van zijn totale gasproductie vandaan, waarmee het gasveld van South Pars essentieel is voor onder meer de stroomvoorziening, verwarming en industrie van het land. Als vergelding voor de Israëlische aanval viel Iran de dag erna een Qatarese LNG-fabriek aan. Deze fabriek, genaamd Ras Laffan, is de grootste LNG-fabriek ter wereld. Als gevolg van de aanval is circa 17% van de totale LNG-exportcapaciteit van Qatar buiten werking gesteld, en het herstel hiervan kan nog jaren in beslag nemen.

De huidige hoge gasprijzen zijn het gevolg van de aanhoudende onrust in het Midden-Oosten. Momenteel is er nagenoeg geen transport mogelijk door de Straat van Hormuz, de zeestraat waar doorgaans 20% van de wereldwijd verhandelde olie en LNG door wordt vervoerd. Daar komt bij dat de huidige weersvoorspellingen voor de komende week uitgaan van relatief lage temperaturen én er wordt weinig zon en wind verwacht. Dat betekent dat de vraag naar gas vooralsnog niet afneemt. Hierdoor zullen de prijzen hoog blijven. 

Nederlandse gasvoorraden ver onder Europees gemiddelde

De gasopslagen in heel Europa zijn momenteel niet goed gevuld. In Nederland zitten we met een vulgraad van 7% ver onder het Europees gemiddelde van 29%, wat ook al relatief laag is.

In de afgelopen week waren de energiemarkten zeer nerveus, wat leidde tot een grote prijsvolatiliteit. Wisselende berichten over de situatie in het Midden-Oosten, zoals de uitlatingen van president Trump dat de oorlog met Iran niet lang meer hoeft te duren, zorgden voor prijsstijgingen en -dalingen. De belangrijkste drijver gedurende de hele week en de afgelopen periode sinds de aanval op Iran, is de onzekerheid rondom de doorvoer door de Straat van Hormuz. Zolang er door de Straat van Hormuz geen schepen kunnen varen, zal de onzekerheid op de markt groot blijven. Het is één olietanker gelukt om via de Straat van Hormuz Saoedische olie te verschepen richting India, zonder te worden aangevallen. Maar verder ligt het volledige scheepvaartverkeer er stil.

Oliemarkt

Op dit moment is het belangrijk om ook meer stabiliteit te krijgen op de oliemarkten, daarom wordt er binnen het Internationaal Energie Agentschap (IEA) gesproken om de strategische oliereserves vrij te geven, om het huidige beperkte aanbod te compenseren. Een stabielere olieprijs kan ook leiden tot meer stabiliteit van de prijzen op de LNG-markt en daarmee indirect ook op de gasmarkten in Europa. 

Sinds de gezamenlijke aanval van Israël en de VS op Iran afgelopen weekend is de gasprijs sterk in beweging. De voornaamste reden voor de stijging van de markt is het feit dat LNG-tankers als gevolg van het geweld de Straat van Hormuz mijden. Toen Qatar na een aanval op het land vervolgens bekendmaakte de productie van LNG in één van ’s werelds grootste productiefaciliteiten (Ras Laffan) stil te leggen, steeg de prijs verder. Qatar is na de VS de grootste LNG-producent ter wereld.

De grote onzekerheid is op dit moment de voornaamste reden dat de prijzen op zo’n hoog niveau staan. Er komt nu nog voldoende gas naar Europa, zeker nu in Noordwest-Europa de temperaturen ver boven het gemiddelde voor de tijd van het jaar liggen en er weinig gas nodig is voor het verwarmen van de gebouwde omgeving. De meeste LNG die Europa afneemt komt overigens uit de VS en die tankers hoeven niet door de straat van Hormuz. Maar als de doorgang in het Midden-Oosten voor een langere periode niet toegankelijk zal zijn, zal de verminderde beschikbaarheid van LNG uit de regio (zo’n 20% van de wereldwijde productie) wel merkbaar worden en zal de concurrentie om de overgebleven LNG wereldwijd (o.a. met Azië) toenemen.

Vanuit de politiek worden er initiatieven genomen om de angst en onzekerheid op de markt weg te nemen en zo de prijzen te laten dalen. Zo heeft Trump aangeboden een verzekering te bieden voor veilige doorgang voor tankers en eventueel ook tankers te laten begeleiden door de marine. De Franse president Macron zoekt ook partners om gezamenlijk de straat van Hormuz veilig te stellen. Ook de Europese Commissie houdt de prijs en aanbodontwikkelingen goed in de gaten en kan indien nodig in actie komen. Vooralsnog lijken deze beloftes marktpartijen op de gasmarkt niet gerust te stellen. 

CO₂-emissierechten 

De prijs voor CO₂-emissierechten is de laatste weken sterk gedaald als gevolg van de oproep om het marktsysteem aan te passen om de industrie van Europa een boost te geven. Deze prijs stijgt nu de gasprijzen zo hoog zijn echter ook, en worden kolencentrales rendabeler voor het opwekken van elektriciteit. Kolencentrales stoten veel meer CO₂ uit dan gascentrales, wat zorgt voor een toename van de vraag naar de emissierechten.

Spotmarkt

De spotprijzen fluctueren sterk deze dagen. In de middaguren zorgt het zonnige weer, ondanks de lage zonsterkte begin maart, al voor lage prijzen. Daarentegen laten de zogeheten schouderuren, waarin de vraag naar energie hoog is maar de zon nog geen energie levert (’s ochtends vóór zonsopkomst en ’s avonds na zonsondergang), juist hoge prijzen zien. Op die momenten moeten gascentrales bijspringen als de zon ondergaat en de vraag hoog is. Met de hoge spotprijzen van gas, zorgt dit voor een hoge elektriciteitsprijs. 

De afgelopen dagen is de prijs van gas licht gedaald. Dit is vooral het gevolg van de relatief hoge temperaturen voor de tijd van het jaar en een goed aanbod van LNG. Tegelijkertijd zijn er factoren die ervoor hebben gezorgd dat de gasprijs niet veel verder is gedaald. Enerzijds blijft de vulgraad van de gasbergingen in Europa laag. De gemiddelde vulgraad is momenteel 31%. Nederland blijft daar met een vulgraad van slechts 11% duidelijk op achter. De historisch lage Nederlandse vulgraad zal naar verwachting deze winter geen problemen opleveren, dankzij een stabiele LNG-aanvoer en milde temperaturen in Europa. 

Anderzijds zorgen geopolitieke spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten voor onzekerheid op de mondiale energiemarkten. Een vijfde van de wereldwijd verhandelde olie en gas wordt getransporteerd door de Straat van Hormuz. Hoewel een volledige afsluiting van deze strategische route momenteel onwaarschijnlijk wordt geacht, blijft het risico aanwezig.

De Europese gasprijzen gingen de afgelopen week verder omlaag. Nadat afgelopen weekend de verwachte temperaturen naar boven werden bijgesteld, daalden de gasprijzen begin deze week nog verder.

De prijsdalingen van de afgelopen weken zijn vooral toe te schrijven aan de verwachting dat de temperaturen zullen oplopen. Daarnaast zien we, nu het winterseizoen bijna voorbij is, dat het risico op gastekorten afneemt en de prijs verder daalt. 

De Europese gasvoorraden lopen sinds begin deze maand verder terug en hebben een gemiddelde vullingsgraad van rond de 33%. De Nederlandse gasvoorraden zijn historisch laag en daalden afgelopen week van 19% naar 14%. Naar verwachting zal het tempo van de onttrekking van gas uit de voorraden de komende weken afnemen, doordat het winterseizoen ten einde loopt. Hierdoor zal het risico op tekorten in de gasopslagen afnemen. De aanvoer van Noors gas en LNG blijft voorlopig belangrijk voor de stabiliteit op de Europese gasmarkt.