De recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten zorgen voor onzekerheid op de internationale energiemarkten. Geopolitieke spanningen kunnen invloed hebben op de beschikbaarheid en prijzen van energie, waardoor markten gevoeliger zijn voor prijsschommelingen. Ook spelen verwachtingen en sentiment een rol bij de prijsbewegingen. Hoewel de exacte impact lastig te voorspellen is, blijft het belangrijk om deze ontwikkelingen goed te volgen.
In de afgelopen week waren de energiemarkten zeer nerveus, wat leidde tot een grote prijsvolatiliteit. Wisselende berichten over de situatie in het Midden-Oosten, zoals de uitlatingen van president Trump dat de oorlog met Iran niet lang meer hoeft te duren, zorgden voor prijsstijgingen en -dalingen.
De gasprijzen voor de korte termijn lieten gisteren (dinsdag 10 maart) een daling van 15% zien ten opzichte van de dag ervoor. De belangrijkste drijver gedurende de hele week en de afgelopen periode sinds de aanval op Iran, is de onzekerheid rondom de doorvoer door de Straat van Hormuz. Zolang er door de Straat van Hormuz geen schepen kunnen varen, zal de onzekerheid op de markt groot blijven. Het is één olietanker gelukt om via de Straat van Hormuz Saoedische olie te verschepen richting India, zonder te worden aangevallen. Maar verder ligt het volledige scheepvaartverkeer er stil.
Op dit moment is het belangrijk om ook meer stabiliteit te krijgen op de oliemarkten, daarom wordt er binnen het Internationaal Energie Agentschap (IEA) gesproken om de strategische oliereserves vrij te geven, om het huidige beperkte aanbod te compenseren. Een stabielere olieprijs kan ook leiden tot meer stabiliteit van de prijzen op de LNG-markt en daarmee indirect ook op de gasmarkten in Europa.
Er bestaat een duidelijke koppeling tussen de LNG‑markt en de oliemarkt. Die koppeling ontstaat doordat in Azië de prijzen van langetermijn‑LNG‑contracten vaak zijn geïndexeerd aan de prijs van Brent‑olie. Wanneer de Brent‑olieprijs stijgt, nemen ook de prijzen van deze langetermijncontracten toe. Voor LNG‑producenten wordt het daardoor aantrekkelijker om LNG via langetermijncontracten af te zetten. Om LNG toch beschikbaar te krijgen op de spotmarkt, moet de spotprijs stijgen om concurrerend te zijn met de langetermijnprijzen. Wanneer de Brent‑olieprijs stijgt, stijgen ook de prijzen van langetermijn LNG-contracten.
Door de huidige ontwikkeling wordt eens te meer duidelijk hoe afhankelijk Europa is van de wereldmarkten als het gaat om de energievoorziening. Om in de toekomst beter bestand te zijn tegen dit soort situaties heeft Gasunie bij de Nederlandse overheid aangegeven om verschillende opties te onderzoeken, zoals bijvoorbeeld het aanleggen van noodreserves gas. Dit zou dan op Europees niveau moeten gebeuren.
In deze derde MarktRappodcast van het jaar bespreken Peter Kortstra, Tessa Terhoeve en Rick Marsman de recente onrust op de energiemarkt als gevolg van geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten. De aanval van Israël en de Verenigde Staten op Iran, de reactie daarop van Iran en de daaropvolgende escalatie in het hele Midden-Oosten leiden tot forse stijgingen van gas‑ en elektriciteitsprijzen in Europa, vooral door risico’s voor de LNG‑aanvoer via de Straat van Hormuz.
Daarnaast wordt ook ingegaan op de kwetsbare positie van Nederland, met lage gasvoorraden en een sterke afhankelijkheid van LNG. Net als iedere maand wordt er ook weer teruggeblikt op de marktontwikkelingen van de afgelopen maand en komen bredere thema’s aan bod, waaronder groen gas, CO₂‑prijzen en de toekomst van het Europese elektriciteitsnet.
Dit alles hoort u in deze 31:05 minuten durende aflevering van de MarktRappodcast op Spotify of Apple Podcasts. Ook onze eerdere podcasts zijn op deze podia terug te vinden.
Onze marktexperts volgen dagelijks de ontwikkelingen op de energiemarkt in Nederland en internationaal. Ze weten daardoor precies wat er speelt. Deze kennis delen ze graag met u. Meld u aan en vergroot uw energiekennis over de energiemarkt.
De onrust raakt vooral de aanvoer van LNG (vloeibaar aardgas). Een belangrijk deel van de wereldwijde LNG‑handel loopt via de Straat van Hormuz. Door dreiging van verstoringen in deze regio reageren markten direct met hogere prijzen.
Op dit moment zeker nog niet. De markt reageert vooral op onzekerheid en risico’s, wat leidt tot een hoge risicopremie in de prijzen.
Dat kan. Als de situatie in het Midden-Oosten langere tijd aanhoudt en langdurig geen schepen door de Straat van Hormuz kunnen varen, dan zal er minder LNG op de markt beschikbaar zijn. Bij een gelijkblijvende of stijgende vraag en minder aanbod, stijgt de prijs. Overigens kunnen de prijzen ook weer dalen, als de dreiging minder wordt of als er gesproken wordt over een staakt het vuren.
Dat hangt af van het type contract en uw inkoopstrategie. Op dit moment zijn de prijzen op de spotmarkten en de termijnmarkten hoger dan voorheen.
Onze Markt Expertise Desk helpt u bij al uw vragen over energie besparen, energie-inkoop en duurzamer ondernemen. Wij geven u advies over het gebruik van zonne- en windenergie, e-mobility en warmte binnen uw bedrijf of organisatie.
