1. Over Vattenfall
  2. Onze energiebronnen
  3. Waterkracht

Waterkracht als belangrijke hernieuwbare energiebron

Waterkracht is een belangrijke hernieuwbare energiebron binnen het Europese energiesysteem, omdat er tijdens de elektriciteits­productie vrijwel geen directe CO2-uitstoot plaatsvindt en er geen fossiele brandstoffen worden verbruikt. Vattenfall wekt al meer dan 100 jaar stroom op uit waterkracht en wil de Europese productie verder laten groeien door modernisering en, waar ecologisch verantwoord, uitbreiding van bestaande installaties. 

Rol van waterkracht voor Vattenfall groot, maar in Nederland beperkt

  • Grootschalig en stabiel

    Flexibele waterkracht kan een belangrijke rol spelen in een energiesysteem met steeds meer wind- en zonne-energie en een wisselende vraag naar energie. Waterkracht wordt doorgaans als een duurzame en hernieuwbare energiebron gezien, omdat tijdens de elektriciteitsopwekking vrijwel geen directe uitstoot vrijkomt die invloed heeft op het klimaat of het milieu. Het maakt grootschalige en relatief stabiele elektriciteitsopwekking mogelijk. De opgewekte elektriciteit wordt ingevoed op het openbare elektriciteitsnet, dat altijd een mix is van groene en grijze stroom. Er zijn geen brandstofkosten aan verbonden en waterkrachtcentrales hebben een lange economische levensduur.

  • Lange traditie van waterkracht in Europa

    Vattenfall heeft een eeuwenlange traditie in waterkracht. Vattenfall, dat 'waterval' betekent, werd in 1909 opgericht om gebruik te maken van de Zweedse watervallen voor het winnen van energie. Vattenfall bezit en exploiteert zo'n 100 waterkrachtcentrales, voornamelijk in Zweden, Finland, Duitsland en Nederland. Waterkracht is goed voor een belangrijk deel van Vattenfalls totale elektriciteitsproductie.

  • Nieuwe waterkrachtprojecten in Zweden

    Voor het eerst in meer dan twaalf jaar staan er bij Vattenfall nieuwe waterkrachtprojecten op de planning. Het betreft vier locaties in Zweden waar al waterkrachtinstallaties aanwezig zijn. In totaal gaat het om 720 megawatt aan nieuwe waterkrachtcapaciteit, als de investeringsbeslissingen genomen worden. De bouw van de geplande waterkrachtprojecten van Vattenfall kan in 2026 van start gaan en duren tot in de jaren 2030. Er zijn al voorbereidende studies gestart als voorbereiding op geplande investeringsbeslissingen in de toekomst.

    Lees meer over dit project

  • Waterkracht in Nederland

    Anders dan in Zweden is waterkracht in het vlakke Nederland een energiebron die maar beperkt wordt ingezet. Toch heeft Vattenfall twee waterkrachtcentrales in ons land, bij Maurik aan de Neder-Rijn en in Alphen, aan de Maas. Deze centrales maken gebruik van het hoogteverschil dat door de aanwezige stuw wordt veroorzaakt. Door dit hoogteverschil ontstaat er genoeg kracht om de turbines van de beide centrales in werking te stellen en zo voor volledig fossielvrije stroom te zorgen. Samen zijn deze beide centrales goed voor het jaarlijkse stroomverbruik van zo’n 23.000 huishoudens.

Onze waterkrachtcentrales in Nederland

Waterkrachtcentrale Alphen a/d Maas

Waterkrachtcentrale in Alphen aan de Maas

  • In bedrijf: sinds 1990
  • Vermogen: 14 megawatt (MWe)
  • Eigendomsaandeel Vattenfall: 100%
Hydropower plant Alphen aan de Maas

Waterkrachtcentrale Maurik

Waterkrachtcentrale Maurik

  • In bedrijf: sinds 1988
  • Vermogen: 10 megawatt (MWe)
  • Eigendomsaandeel Vattenfall: 100%
Hydropower plant Maurik

Waterkracht en de omgeving

Onze waterkrachtcentrales stoten tijdens de gebruiksfase relatief weinig broeikasgassen en andere emissies uit per geproduceerde kWh in vergelijking met fossiele opwekking. Bij de bouw, het onderhoud en de ontmanteling van deze centrales komt wel uitstoot vrij. Om de totale milieu‑impact over de volledige levenscyclus te monitoren, voeren wij al meer dan 20 jaar Life Cycle Assessments (LCA’s) uit. De resultaten hiervan worden samengevat in Environmental Product Declaration (EPD), die een gedetailleerd overzicht geven van de milieu‑impact.

Onderzoek en maatregelen

Wij nemen bij onze eigen waterkrachtcentrales verschillende maatregelen om de effecten van waterkracht op ecosystemen en biodiversiteit te beperken. Zo doen we onder meer onderzoek naar vismigratie en passen we waar mogelijk de inrichting en bediening van installaties aan op basis van deze kennis. Bij een aantal van onze centrales in onder andere Zweden, Finland, Duitsland en Nederland zijn vispassages aangelegd, zodat vissen daar beter stroomopwaarts kunnen trekken en barrières in de rivier worden verminderd.

Veilige passage voor palingen

Elektriciteit uit rivierwater heeft ook een keerzijde: niet alle vissen komen veilig langs de centrale. Vissen die stroomopwaarts zwemmen, zoals volwassen zalm, maken gebruik van de speciaal aangelegde vistrappen. Maar volwassen palingen willen de andere kant op, stroomafwaarts richting zee, om een lange reis richting de Azoren te maken en verderop in de Sargassozee te gaan paaien. De oplossing lijkt te zijn gevonden in de Migromat, een soort afgesloten aquarium dat rechtstreeks in verbinding met het rivierwater staat. De palingen in de Migromat zijn diervriendelijk gechipt en van een transponder voorzien. Daarmee sturen ze een signaal naar onze operator en dan weten wij dat de trek ophanden is. Na overleg met Rijkswaterstaat gaan de stuwen dan open en zetten wij de turbines tijdelijk stil. De schieralen kunnen er dan eenvoudig langs. De resultaten zijn al heel hoopvol. Op dit moment loopt een uitgebreid meetprogramma om de exacte reductie te bepalen.

Lees het volledige artikel of bekijk de video over dit onderwerp.

Ook interessant